مرگ تدریجی وب فارسی؛ اینترنت ملی چه بلایی سر کسب‌وکارها می‌آورد؟
مرگ تدریجی وب فارسی؛ اینترنت ملی چه بلایی سر کسب‌وکارها می‌آورد؟
قطع شدن دسترسی به اینترنت بین‌المللی نقض حقوق شهروندان است؛ این باور کارشناسان فناوری و همه کنش‌گران حوزه اینترنت است. این موضوع علاوه بر آسیب‌هایی که به SEO و بازار تبلیغات سایت‌های داخل ایران وارد می‌کند، باعث محروم شدن کاربران و کسب‌وکارهای داخل ایران از خدمات بین‌المللی می‌شود. محرومیتی که پیش از این هم به‌دلیل فیلترینگ و تحریم‌ها وجود داشت و با قطع شدن دسترسی به دنیا بدتر می‌شود. تداوم این شرایط به‌مرور باعث حذف شدن محتوای فارسی از اینترنت خواهد شد.
آرش حاتمی، کارشناس فنی آروان‌کلاد، در گفت‌وگو با بیکینگ می‌گوید که بسیاری از وب‌سایت‌ها برای بخش‌های مختلف خود از خدمات خارجی استفاده می‌کنند. مثلا برای عملکرد درست وب‌سایت، به بارگذاری کدهای جاوا اسکریپتِ سمت مرورگر کاربران نیاز است و در همین مرحله اول دچار مشکل می‌شوند؛ با این که وب‌سایت‌ها داخل ایران میزبانی می‌شوند اما این نرم‌افزارهای ثالث هستند که بارگذاری نمی‌شوند. به این ترتیب با قطع شدن دسترسی بین‌المللی، یا وب‌سایت کلا باز نمی‌شود یا با کندی شدید و اختلال عملکرد مواجه می‌شود.
او بخش ظاهری وب‌سایت‌ها را به‌عنوان یک مثال ملموس‌تر برای لزوم دسترسی کاربران به اینترنت بین‌المللی می‌داند و می‌گوید:
بخشی از ظاهر وب‌سایت‌ها است که به منابع بین‌المللی وابسته هستند. در حالتی که فایل‌های CSS دانلود نشوند، ممکن است سایت باز شده، متن‌ها هم نمایش داده شود اما نامرتب باشد و هیچ عکسی نمایش داده نشود. انگار همه چیز داخل یک صفحه ساده Word به ما نمایش داده می‌شود.
– آرش حاتمی، کارشناس فنی آروان‌کلاد
تمام پروتکل‌ها قطع شده بود
کارشناس فنی آروان‌کلاد درباره قطع شدن پروتکل‌های مختلف در تجربه قطع اینترنت در جنگ ۱۲ روزه می‌گوید: «تمامی پروتکل‌ها علاوه بر HTTP قطع می‌شوند و نمی‌توان از وب‌سایت‌ها و سرویس‌هایی که کوچک‌ترین نیازمندی خارجی دارند، استفاده کرد. این نیازمندی و سرویس‌ها در بعضی از مواقع حتی نمونه بومی و داخلی هم ندارد که به‌راحتی بتوانیم آن‌ها را جایگزین کنیم.»
حاتمی ادامه می‌دهد: «تمام سرویس‌های بین‌المللی از دسترس خارج شدند و در ابتدا حتی مرورگرهایی مانند گوگل هم در دسترس نبود. این باعث شد در این مدت، موارد بحرانی مانند تمدید سرویس‌های ابری، شارژ حساب‌ها، تمدید دامنه و مواردی از این قبیل کاملا از دسترسی خارج شوند. از سویی، کاربران (مردم عادی یا کسب‌وکارها)، منابع خارجی خود را از دست دادند.»
به گفته او با قطع اینترنت، دامنه وب‌سایت‌ها و خدماتی که از سرویس‌دهندگان خارجی استفاده می‌کنند، از دسترس خارج شدند. علاوه بر این، قابلیت مشاهده و تغییر تنظیمات سرویس‌های مختلف هم از بین رفت.
از بین رفتن بازدید خارجی وب‌سایت‌ها و SEO
کارشناس فنی آروان‌کلاد در ادامه می‌گوید: «وقتی دسترسی بین‌المللی به داخل کشور بسته می‌شود، اگر حتی سرور وب‌سایت داخل ایران هم باشد، دیگر درخواست‌ها از پاپ‌سایت‌های CDN به ایران نمی‌رسد چون پاپ‌سایت‌ها خارج از ایران قرار دارند؛ پس بازدیدهای خارجی وب‌سایت‌ها از بین برود.»
او ادامه می‌دهد: «شاید ابتدا فکر کنیم این موضوع کم اهمیت است و سایت‌های مختلف اصلا کاربر خارجی ندارند اما اصلا اینطور نیست. اولین موضوعی که به‌سرعت تحت تاثیر قرار می‌گیرد نرخ crawl وب‌سایت‌ها توسط گوگل و دیگر موتورهای جست‌وجو است.»
به گفته حاتمی، موتورهای جست‌وجو برای به‌روزرسانی نیاز به دسترسی به وب‌سایت‌ها دارند و زمانی که نتوانند محتوای سایت‌های ایرانی را به‌دست آورده و index کنند، در میان‌مدت آن سایت سئوی خود را از می‌دهد.
هر چقدر موضوع طولانی‌تر شود، وب‌سایت‌ها هم آسیب‌های جبران‌ناپذیر بیشتری می‌بینند. شاید در روزهای اول مشهود نباشد اما به‌مرور زمان، آسیب‌های زیادی به کسب‌وکارها وارد خواهد شد.
– آرش حاتمی، کارشناس فنی آروان‌کلاد
کارشناس فنی آروان‌کلاد می‌گوید زمانی که محتوای فارسی توسط موتورهای جست‌وجو کرال نشود، سهم زبان فارسی از محتوای اینترنت کاهش پیدا می‌کند. او اضافه می‌کند: «یکی دیگر از مشکلات قطع دسترسی به دیتاسنترها و منابع بین‌المللی این است که موارد کلیدی حساس مانند صدور گواهینامه دامنه‌ها برای HTTPS نیز با اختلال مواجه می‌شود. این مورد حتی از کرال گوگل هم حساس‌تر است و باعث می‌شود عملکرد کلی سرویس و وب‌سایت‌ها مختل شود.»
کاهش سطح امنیت با قطعی اینترنت و غیرفعال شدن ابزارها
به گفته حاتمی، دیگر اختلال آسیب‌زایی که در این زمان به وجود آمده بود، از کار افتادن سرویس‌های CAPTCHA بود:
در حال حاضر وب‌سایت‌های زیادی برای بخش‌های مختلفی که به کاربران ایرانی خدمات می‌دهند از CAPTCHA استفاده می‌کنند. در صورتی‌که اینترنت قطع شود دیگر این سرویس‌ها کار نخواهد کرد. در نتیجه عملکرد مورد انتظار آن بخش از وب‌سایت‌ها کلا مختل خواهد شد. مدیران وب‌سایت مجبور می‌شوند سرویس‌های کپچای را غیرفعال کنند و همین امر باعث ایجاد آسیب‌پذیری‌های بیشتر می‌شود.
– آرش حاتمی، کارشناس فنی آروان‌کلاد
