لینوکس ۳۵ ساله شد
لینوکس ۳۵ ساله شد
۳۵ سال از پیامی می‌گذرد که مسیر تاریخ نرم‌افزار را تغییر داد. لینوس توروالدز، دانشجوی ۲۱ ساله‌ی فنلاندی، در ۲۵ آگوست ۱۹۹۱ (۳ شهریور ۱۳۷۰) در یک گروه خبری اعلام کرد که روی سیستم‌عاملی رایگان برای کامپیوترهای مبتنی بر پردازنده‌ی ۳۸۶ کار می‌کند؛ پروژه‌ای که خودش آن را صرفاً یک سرگرمی شخصی توصیف کرده بود و گفت «بزرگ و حرفه‌ای» نخواهد بود.
۳ شهریور سالروز اعلام پروژه‌ی لینوکس است، نه نخستین انتشار کرنل. نسخه‌ی ۰٫۰۱ کرنل لینوکس در ۱۷ سپتامبر ۱۹۹۱ (۲۶ شهریور ۱۳۷۰) منتشر شد. در آن زمان، پروژه هنوز بسیار کوچک بود؛ اما به‌تدریج برنامه‌نویسان بیشتری به توسعه‌ی آن پیوستند و لینوکس از یک پروژه‌ی دانشجویی به یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های مشارکتی تاریخ نرم‌افزار تبدیل شد.
البته چیزی که امروز معمولاً «لینوکس» می‌نامیم، از نظر فنی فقط هسته‌ی سیستم‌عامل است. پروژه‌ی GNU از سال ۱۹۸۴ در حال ساخت یک سیستم‌عامل آزاد و شبه‌یونیکس بود و لینوس در سال‌های نخست دهه‌ی ۱۹۹۰ کرنلی را ارائه کرد که بعداً همراه با ابزارها و نرم‌افزارهای GNU به یک سیستم‌عامل کامل تبدیل شد؛ همان چیزی که بنیاد نرم‌افزار آزاد آن را GNU/Linux می‌نامد.
امروز دیگر صحبت از یک سیستم‌عامل مخصوص کامپیوترهای شخصی نیست. کرنل لینوکس در سرورها، زیرساخت ابری، ابرکامپیوترها و حتی اندروید حضور دارد و به گفته‌ی بنیاد لینوکس، تقریباً در تمام صنایع و انواع دستگاه‌ها نفوذ کرده است.
در فهرست TOP500 ژوئن ۲۰۲۶ (خرداد و تیر) تمام ۵۰۰ سامانه‌ی حاضر در فهرست در دسته‌ی خانواده لینوکس قرار گرفته‌اند. پس از ۳۵ سال، شاید جذاب‌ترین بخش داستان لینوکس همین باشد: پروژه‌ای که خالقش در اولین روزها تصور نمی‌کرد «بزرگ و حرفه‌ای» شود، حالا یکی از مهم‌ترین پایه‌های زیرساخت دیجیتال جهان است.
