فقط بوی قهوه هم ممکن است حالتان را بهتر کند

گاهی حتی پیش از اولین جرعه قهوه، بوی آن کافی است تا صبح کمی قابل‌تحمل‌تر به نظر برسد. پژوهشی تازه نشان می‌دهد این احساس شاید صرفاً ذهنی نباشد و عطر قهوه بتواند در مدت کوتاهی با کاهش برخی احساسات منفی و تغییر در فعالیت مغز همراه شود.

به گزارش ساینس‌آلرت، پژوهشگران دانشگاه داروسازی شووا در ژاپن بررسی کردند که آیا فقط بوی قهوه، بدون نوشیدن آن، می‌تواند روی خلق‌وخو و فعالیت مغز اثر بگذارد یا نه. در این مطالعه ۲۰ دانشجوی ۲۰ تا ۲۹ ساله شرکت کردند. شرکت‌کنندگان به‌مدت پنج دقیقه کنار قهوه تازه‌دم نشستند، بدون اینکه آن را بنوشند. در این مدت، خلق‌وخو، امواج مغزی، ضربان قلب و تغییرپذیری ضربان قلب آن‌ها اندازه‌گیری شد.

برای آزمایش، ۲۰ گرم قهوه آسیاب‌شده با ۴۰۰ میلی‌لیتر آب ۸۵ درجه دم شد و ظرف قهوه در فاصله حدود ۵۰ سانتی‌متری داوطلبان قرار گرفت. آن‌ها پیش و پس از آزمایش پرسش‌نامه‌ای درباره تنش، اضطراب، افسردگی، خستگی، سردرگمی، خشم و سرزندگی تکمیل کردند.

پس از پنج دقیقه، شرکت‌کنندگان خستگی، تنش و اضطراب، سردرگمی و احساس افسردگی کمتری گزارش کردند. بااین‌حال، میزان سرزندگی آن‌ها به‌طور معناداری افزایش پیدا نکرد. به بیان ساده، بوی قهوه در این آزمایش بیشتر با کم‌شدن احساسات منفی همراه بود تا ایجاد احساس انرژی و شادابی بیشتر.

پژوهشگران همچنین تغییری در یکی از شاخص‌های EEG مشاهده کردند که از نسبت امواج آلفا، بتا و تتای مغز محاسبه می‌شود و با آرامش ارتباط دارد. بااین‌حال، این نتیجه به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که بوی قهوه واقعاً مغز را آرام کرده است؛ زیرا مقدار تغییر مطلق اندک بود و مشخص نیست چنین تغییری از نظر فیزیولوژیکی چه اهمیتی دارد.

در مقابل، بوی قهوه تأثیر قابل‌توجهی بر ضربان قلب یا تغییرپذیری آن نداشت. از طرفی، کسانی که از نظر خلق‌وخو بیشترین بهبود را گزارش کردند، الزاماً بیشترین تغییر را در فعالیت مغزی نشان ندادند. این یعنی بهبود حال روحی و تغییرات مغزی ممکن است هم‌زمان رخ دهند، اما لزوماً بخشی از یک واکنش مشترک و هماهنگ در بدن نیستند.

یکی از توضیح‌های احتمالی به ارتباط نزدیک حس بویایی با بخش‌های مرتبط با حافظه و احساسات در مغز برمی‌گردد. برای بسیاری از افراد، بوی قهوه با صبح، استراحت، گرما، گفت‌وگو با دوستان یا انتظار دریافت کافئین پیوند خورده است. به همین دلیل ممکن است تداعی‌های ذهنی و تجربه‌های قبلی نیز در این اثر نقش داشته باشند.

البته مطالعه تازه محدودیت مهمی دارد: گروه کنترل وجود نداشت. پژوهشگران بررسی نکردند که همین تغییرات در محیطی بدون بو یا هنگام استشمام رایحه‌ای دیگر نیز رخ می‌دهد یا نه، بنابراین نمی‌توان با قطعیت گفت خود قهوه عامل تغییرات بوده است. ممکن است پنج دقیقه استراحت، عادت‌کردن به محیط آزمایش یا انتظار قبلی شرکت‌کنندگان نیز در نتیجه اثر گذاشته باشد.

نمونه مطالعه نیز کوچک و محدود به دانشجویان جوان بود. میزان مصرف معمول قهوه، علاقه شرکت‌کنندگان به آن، آشنایی با رایحه و توانایی بویایی آن‌ها هم به‌طور دقیق بررسی نشد. یافته‌ها از اثر احتمالی بوی قهوه بر خلق‌وخو و مغز خبر می‌دهند، اما تأیید این موضوع به مطالعات بزرگ‌تر و دقیق‌تر نیاز دارد.

پژوهش در ژورنال Nutrients منتشر شده است.