به گزارش بیکینگ، چرا بازار سیاه فیلترشکن هر روز پررونق تر از دیروز است.
روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: یک کارشناس علوم ارتباطات و کنشگر فضای مجازی اعلام کرد: یک علت این رشد قیمت، قیمت تمام‌شده ابزارهای مورد نیاز تولید وی‌پی‌ان است. اگرچه هنوز نهاد ناظر بر خریدوفروش وی‌پی‌ان‌ها مشخص نیست، اما همچنان بر جرم بودن ارائه و فروش فیلترشکن‌ها تاکید می‌شود.
در بازار انواع وی‌پی‌ان و فیلترشکن‌ها، اعداد و ارقام بزرگی جابه‌جا می‌شوند. این بازار اما همچنان رونق می‌گیرد و تعداد کاربرانی که به خرید وی‌پی‌ان‌ها روی می‌آورند همواره در حال افزایش است. این در حالی است که بررسی‌های میدانی نشان می‌دهند که قیمت فیلترشکن‌ها روزبه‌روز در حال گران‌تر شدن است و این بازار سیاه و آشفته هم خود را تابعی از تورم و افزایش قیمت‌ها می‌داند.
مرداد امسال کمیسیون صنایع مجلس شورای اسلامی گزارشی از وضعیت اینترنت منتشر کرد که در آن آمار جالبی از میزان استفاده مردم از انواع وی‌پی‌ان ارائه شد. بر اساس این گزارش، نظرسنجی‌های معتبر حاکی از آن است که حدود ۶۴ درصد از کاربران از ابزارهای فیلترشکن یا وی‌پی‌ان استفاده می‌کنند و همچنین سهم پهنای باند ناشناس در شبکه بین‌الملل در سال گذشته کمتر از ۵ درصد بوده و اکنون به ۲۵ درصد رسیده است. غلامرضا نوری‌قزلجه، رئیس فراکسیون مستقلین مجلس، در جریان ارائه گزارش کمیسیون صنایع و معادن مجلس، به آمار استفاده ۶۴ درصدی مردم از فیلترشکن اشاره کرد و گفته بود که برخی از مراکز علمی تا ۹۶ درصد استفاده از فیلترشکن را هم گزارش کردند.
یکتانت هم در گزارش مستقلی به افزایش میزان استفاده از وی‌پی‌ان در میان مردم اشاره و اعلام کرد که گردش مالی سالانه خرید و فروش وی‌پی‌ان در سال گذشته بین ۲۵ تا ۳۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده است. بر اساس این گزارش، ۶۳ درصد از کاربران ایرانی با تحصیلات ابتدایی از وی‌پی‌ان استفاده می‌کنند؛ یعنی از هر سه کاربر، دو نفر از فیلترشکن‌ها استفاده می‌کنند. گزارش سالانه تاکید می‌کند که گردش مالی وی‌پی‌ان در سال گذشته تا ۳۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده است و ۸۰ درصد مردم در گروه‌های سنی و تحصیلی مختلف در سال ۱۴۰۱ برای ورود به شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها از وی‌پی‌ان استفاده کردند.
مسدود شدن مکرر وی‌پی‌ان‌های رایگان موجب شده است تا کاربران ناچار به خرید فیلترشکن‌های پولی شوند. مرضیه ادهم، کارشناس علوم ارتباطات و کنشگر فضای مجازی، در این مورد به «دنیای اقتصاد» گفت: «دلیل افزایش قیمت وی‌پی‌ان‌ها این است که فیلترشکن‌هایی که طراحی می‌شوند، به‌طور مداوم مسدود شده و باید مجددا ایجاد شده و در اختیار کاربران قرار بگیرند. از سوی دیگر، قیمت ابزار تولید و فرآیند تولید وی‌پی‌ان‌ها هم بسیار گران است.»
او در ادامه افزود: «یکی از عوامل اصلی گرانی وی‌پی‌ان‌ها، اختلالاتی است که در آنها ایجاد می‌شود. دلیل دیگر نیز هزینه‌های سرورها و زیرساخت‌هایی است که فیلترشکن‌ها از آنها استفاده می‌کنند. از سوی دیگر، قوانین سخت‌گیرانه برای آپلود و دانلود فایل‌ها و تحریم‌های بین‌المللی و شرایط دشوار استفاده از اینترنت بین‌الملل موجب شده است هزینه ایجاد و استفاده از وی‌پی‌ان‌ها به‌شدت افزایش یابد.»
ادهم با اشاره به تخلف بودن خرید و فروش وی‌پی‌ان‌ها تاکید کرد: «قیمت نگهداری سرورها نیز بیشتر شده و ایجاد و فروش وی‌پی‌ان‌ها نیز جرم است. همین امر موجب شده قیمت فیلترشکن‌ها افزایش یابد. اگرچه هنوز نهاد ناظر بر خریدوفروش وی‌پی‌ان‌ها مشخص نیست، اما بارها به‌طور غیررسمی بر جرم بودن ارائه و فروش فیلترشکن‌ها تاکید شده است. مشتریان نیز برای خرید وی‌پی‌ان‌ها با مشکلات بسیاری از جمله یافتن راه‌های ارتباطی با فروشندگان و مشکلاتی که بعد از خرید وی‌پی‌ان‌ها ایجاد می‌شود، مواجه هستند. در نهایت اگر سر مشتری کلاه گذاشته شود، به هیچ نهادی نمی‌تواند مراجعه کند.»
او درباره علت افزایش روی آوردن مردم به خرید وی‌پی‌ان‌های پولی به «دنیای اقتصاد» گفت: «به‌طور کلی خلاقیت بالایی در ایجاد اختلال و فیلتر کردن داریم؛ به‌طوری که بیشتر وی‌پی‌ان‌های رایگان اکنون فیلتر شده و از کار افتاده‌اند. لیست فیلترینگ فیلترشکن‌ها همواره در حال به‌روزرسانی است. سال گذشته بیشتر مردم، شرایط را موقتی می‌انگاشتند و تصور می‌کردند بعد از مدتی فیلترینگ اینستاگرام و واتس‌اپ رفع خواهد شد. به همین روی از راهکارهای کوتاه‌مدت استفاده می‌کردند. همچنین تعداد فیلترشکن‌های رایگان در سال گذشته بیشتر بود و بسیاری از آنها هنوز قابل استفاده بودند، اما امسال همان‌ها هم کاملا مسدود شده‌اند.»
او افزود: «اکنون جریان ساختارمند و سازمان‌دهی شده است و به‌طور مداوم فیلترشکن‌ها از کار می‌افتند. در نتیجه کیفیت وی‌پی‌ان‌های رایگان به حدی کاهش یافته که قابل استفاده نیستند. بسیاری از افرادی هم که به تولید وی‌پی‌ان‌ها می‌پرداختند، دیگر آنها را به رایگان در اختیار عموم قرار نمی‌دهند.»
23302
