علم ژنتیک علیه شکارچیان؛ برای اولین‌بار در دنیا دی‌ان‌ای یک شیر قاتلانش را لو داد
علم ژنتیک علیه شکارچیان؛ برای اولین‌بار در دنیا دی‌ان‌ای یک شیر قاتلانش را لو داد
در اتفاقی که می‌تواند نقطه عطفی در مبارزه با قاچاق حیات‌وحش باشد، برای نخستین بار در جهان از دی‌ان‌ای یک شیر برای محکوم کردن شکارچیان غیرقانونی استفاده شده است.
ماجرا به سال ۲۰۲۴ بازمی‌گردد. شیر نری که با قلاده ردیاب رادیویی در پارک ملی هوانگ در زیمبابوه زیر نظر بود، ناگهان از صفحه رادار خارج شد. این قلاده‌ها به طور مرتب سیگنال می‌فرستند و موقعیت حیوان را به پژوهشگران و محیط‌بانان نشان می‌دهند. قطع شدن ناگهانی سیگنال معمولاً زنگ خطر محسوب می‌شود؛ یا قلاده آسیب دیده یا حیوان کشته شده است.
ماموران با بررسی آخرین موقعیت ثبت‌شده، به محل احتمالی رفتند و تله‌ای سیمی پیدا کردند که موهای شیر به آن چسبیده بود. تله‌های سیمی از روش‌های رایج شکار غیرقانونی هستند؛ ارزان، ساده و مرگبار. حیوان پس از گیر افتادن، به‌تدریج از پا درمی‌آید.
به گزارش بی‌بی‌سی، پلیس و بازرسان سپس به یک روستای نزدیک رفتند و دو مرد را بازجویی کردند. در خانه آن‌ها سه کیسه گوشت، ۱۶ پنجه شیر و چهار دندان پیدا شد. چنین کشفی در نگاه اول لزوماً جرم قطعی را ثابت نمی‌کند. در زیمبابوه، داشتن اجزای بدن شیر همیشه غیرقانونی نیست؛ ممکن است گفته شود این قطعات از حیوانی به‌دست آمده که به مرگ طبیعی مرده یا سال‌ها پیش به‌عنوان زیورآلات سنتی نگهداری می‌شده است. همین خلأ قانونی در گذشته کار پیگرد قضایی را دشوار می‌کرد.
اما این بار شرایط فرق داشت. از سال‌ها قبل، نمونه خون شیر گمشده هنگام نصب قلاده گرفته و پروفایل ژنتیکی او ثبت شده بود. این پروفایل در بانک اطلاعات دی‌ان‌ای شیرهای کشور ذخیره شده بود؛ بانکی که در یک آزمایشگاه تخصصی در زیمبابوه ایجاد شده است. دانشمندان با استخراج دی‌ان‌ای از پنجه‌ها، دندان‌ها و گوشت کشف‌شده، یک پروفایل ژنتیکی جدید ساختند و آن را با اطلاعات موجود مقایسه کردند.
نتیجه روشن بود: همه نمونه‌ها دقیقاً با همان شیر گمشده مطابقت داشت.
پنجه‌ها، دندان‌ها و گوشت کشف‌شده از شکارچیان با پروفایل ژنتیکی شیر ثبت‌شده در پارک ملی هوانگه مطابقت داشت
در علوم ژنتیک، هر حیوان درست مانند اثر انگشت در انسان، ترکیب منحصربه‌فردی از نشانگرهای دی‌ان‌ای دارد. وقتی چندین نشانگر مستقل با هم تطابق کامل داشته باشند، احتمال اشتباه عملاً ناچیز می‌شود. پیش از این، در بسیاری از پرونده‌های حیات‌وحش فقط می‌شد گونه را مشخص کرد؛ مثلاً ثابت کرد قطعه‌ای متعلق به «شیر» است، نه پلنگ یا کفتار. اما نمی‌شد گفت این قطعه دقیقاً متعلق به کدام شیر است. همین موضوع راه دفاع را برای متهمان باز می‌گذاشت. اکنون اما می‌توان یک پنجه یا دندان را به یک حیوان مشخص نسبت داد.
