شگفتی طبیعت؛ چگونه یخ‌های گرینلند مثل سنگ مذاب در حال تلاطم‌اند؟

در اعماق یخچال عظیم گرینلند، جایی که چشم انسان هرگز آن را نمی‌بیند، دانشمندان با استفاده از رادار به ساختارهایی برخوردند که سال‌ها آن‌ها را سردرگم کرده بود: ستون‌هایی عجیب که لایه‌های یخ را خم کرده و به سمت بالا رانده‌اند؛ گویی چیزی از پایین در حال فشار آوردن است.

اکنون پژوهشگران می‌گویند احتمالاً پاسخ این معما را یافته‌اند؛ پاسخی که در نگاه اول با تصور ما از یخ سازگار نیست. به گفته آنان، آنچه در دل این صفحه یخی رخ می‌دهد ممکن است نوعی «همرفت حرارتی» باشد یعنی همان فرایندی که باعث بالا آمدن مواد داغ در گوشته زمین و شکل‌گیری حرکت‌های درونی سیاره ما می‌شود.

صفحه یخی گرینلند حدود ۸۰ درصد این جزیره را پوشانده و یکی از بزرگ‌ترین ذخایر آب یخ‌زده جهان است. اگر بخش قابل‌توجهی از آن ذوب شود، سطح آب دریاها در سراسر جهان بالا خواهد آمد. به همین دلیل، شناخت دقیق رفتار درونی این یخ‌ها برای پیش‌بینی آینده سواحل زمین اهمیت حیاتی دارد.

دانشمندان برای بررسی درون یخ از رادارهای نفوذکننده استفاده می‌کنند. این رادارها امواج رادیویی را به درون یخ می‌فرستند. امواج هنگام برخورد با لایه‌های مختلف (که در اصل همان برف‌های قدیمی فشرده‌شده طی هزاران سال هستند) بازتاب‌های متفاوتی ایجاد می‌کنند. هر لایه ویژگی‌های خاص خود را دارد؛ برای مثال تفاوت اندک در میزان اسیدیته، مقدار گردوغبار یا خاکستر آتشفشانی. همین تفاوت‌ها باعث می‌شود لایه‌ها در تصاویر راداری به‌وضوح دیده شوند.

پژوهشگران در سال ۲۰۱۴، هنگام بررسی داده‌های شمال گرینلند متوجه ساختارهایی بزرگ و خمیده شدند که لایه‌ها را به سمت بالا تا کرده بودند. نکته عجیب این بود که این برآمدگی‌ها هیچ ارتباطی با ناهمواری‌های سنگ‌بستر زیر یخ نداشتند. یعنی برخلاف انتظار، کوه یا پستی‌وبلندی زیرین باعث شکل‌گیری آن‌ها نشده بود.