«سیم‌کارت پرو» اسم رمز جدید اینترنت طبقاتی؛ هر گیگ ۴۰ هزار تومان

با وجود وعده‌های مکرر دولت و شخص رئیس‌جمهور مبنی بر برچیده شدن بساط تبعیض دیجیتال و پایان دوران «سیم‌کارت‌های سفید»، بررسی‌های میدانی بیکینگ نشان می‌دهد اینترنت طبقاتی نه‌تنها متوقف نشده، بلکه با تغییر نام و یک مدل تجاری بی‌رحمانه وارد فاز جدیدی شده است.

یکی از اپراتورهای بزرگ کشور از طریق شرکت‌های زیرمجموعه خود، فروش رسمی سیم‌کارت‌هایی با اینترنت بدون فیلتر و آی‌پی بین‌المللی را آغاز کرده است؛ سیم‌کارت‌هایی با هزینه ورود بالای ۲ میلیون تومان که نشان می‌دهد فیلترینگ در ایران دیگر یک دغدغه امنیتی نیست، بلکه به یک «بیزینس‌مدل» بسیار سودآور برای فروش پهنای باند تبدیل شده است.

بیکینگ

به گزارش بیکینگ، این روزها در گروه‌های تلگرامی مرتبط با دفاتر پیشخوان دولت و امور مشترکین و یا فروش سیم‌کارت‌ها، تبلیغاتی برای فروش محصولی به نام «سرویس اینترنت پرو» دست به دست می‌شود. بررسی اسناد، کاتالوگ‌های ارائه شده و پیگیری‌های ما نشان می‌دهد این سرویس توسط شرکتی از زیرمجموعه‌های یکی از اپراتورهای کشور مدیریت می‌شود و در ظاهر به‌عنوان یک راهکار سازمانی برای کسب‌وکارها (B2B) جهت دور زدن تحریم‌ها و دسترسی به اینترنت آزاد معرفی شده است. اما واقعیتِ کف بازار، داستان دیگری را روایت می‌کند.

بر اساس فایل ارائه‌ای که به دست ما رسیده، این محصول تحت عنوان شیکِ «سرویس اینترنت پرو؛ راهکار اتصال پایدار کسب‌وکار» معرفی شده است. در صفحه دوم این کاتالوگ، صراحتاً به کلیدواژه «بهره‌مندی از سرویس تحریم‌شکن» اشاره شده است؛ عبارتی قانونی برای تطهیر مفهوم دور زدن فیلترینگ! طبق این کاتالوگ، پس از احراز هویت یکپارچه (OTP) و پرداخت آنلاین، سیم‌کارت فرد با تنظیمات جدید (APN: mcinet) در لیست سفید قرار می‌گیرد.

در تماس خبرنگار بیکینگ با یکی از فروشندگان این سرویس که خود را نماینده این اپراتور معرفی می‌کرد، مشخص شد که فیلترهای ورود به این باشگاه اینترنتِ طبقاتی چندان هم سخت‌گیرانه نیست.

این فروشنده اعلام کرد: درست است که این سیم‌کارت‌ها رسماً برای کسب‌وکارها عرضه می‌شود، اما سخت‌گیری خاصی برای افراد حقیقی وجود ندارد. هر فردی که به نام یک کسب‌وکار  ثبت‌نام کند، می‌تواند اسامی افراد دیگر را نیز وارد لیست بهره‌مندان از این سیم‌کارت‌های بدون فیلتر کند. بر اساس اطلاعات به دست آمده به بیکینگ این سرویس از طریق دفاتر خدمات مشتریان گرید A به فروش می‌رسد و این دفاتر با دریافت کارمزدی متغیر، عملاً به بازاریابان اینترنت طبقاتی اپراتور اول تبدیل شده‌اند.

اوج نگاه تجاری به محدودیت‌های اینترنتی در قیمت‌گذاری این محصول نهفته است. طبق اطلاعات فروشنده و اسناد تبلیغاتی، متقاضیان برای دریافت این سیم‌کارت‌ها (یا فعال‌سازی سرویس روی سیم‌کارت فعلی خود) باید مبلغ ۲ میلیون و ۱۷۸ هزار تومان پرداخت کنند که همراه با آن یک بسته آغازین ۵۰ گیگابایتی هدیه داده می‌شود.

اما بخش جالب ماجرا، نحوه محاسبه بهای ترافیک پس از اتمام بسته اولیه است. در حالی که قیمت پایه خرید بسته برای این سیم‌کارت‌ها گیگی ۸ هزار تومان تعیین شده، اما اگر کاربر بخواهد به سایت‌ها و پلتفرم‌های فیلترشده (مانند اینستاگرام، تلگرام، یوتیوب و…) دسترسی پیدا کند، هزینه هر گیگابایت برای او ۴۰ هزار تومان محاسبه خواهد شد! این یعنی اپراتور، فیلترینگِ تحمیل‌شده بر مردم را به یک آپشنِ «وی‌آی‌پی» تبدیل کرده و بابت عبور از سدی که نهادهای حاکمیتی ساخته‌اند، ترافیک را با قیمت‌های نجومی به خود مردم می‌فروشد.

تبعیض‌ها به همین‌جا ختم نمی‌شود. یکی از بزرگترین دغدغه‌های کسب‌وکارها در ایران، قطعی‌های سراسری اینترنت در شرایط ملتهب است. فروشنده این سرویس در لابلای تبلیغات خود به نکته‌ای طلایی اشاره می‌کند: این سیم‌کارت‌ها دارای IP بین‌المللی هستند و به ما گفته‌اند که حتی در شرایط فورس‌ماژور (امنیتی) نیز قطعی برای آن‌ها رخ نمی‌دهد. هرچند او تاکید می‌کند که در ساختار اینترنت ایران نمی‌توان هیچ‌چیز را «صد درصد» تضمین کرد، اما همین وعده نشان می‌دهد که معماری شبکه در حال تفکیک کاربران به دو دسته «عادیِ مستعدِ قطعی» و «پولیِ متصلِ دائم» است.

دولت فعلی با شعار رفع تبعیض و پایان دادن به رانت‌های دیجیتال از جمله «سیم‌کارت‌های سفیدِ بدون فیلتر» روی کار آمد. اما ظهور «سیم‌کارت‌های پرو»، آن هم از قلب بزرگترین اپراتورهای کشور، نشان‌دهنده شکست کامل این وعده است.

به نظر می‌رسد سیاست‌گذاران و اپراتورها به این نتیجه رسیده‌اند که به جای برچیدن اینترنت طبقاتی، بهتر است آن را نهادینه و تجاری‌سازی کنند. حالا دیگر نیازی به نامه‌نگاری‌های پیچیده امنیتی برای دریافت اینترنت بدون فیلتر نیست؛ کافی است بیش از ۲ میلیون تومان پول نقد داشته باشید و حاضر باشید برای تماشای هر گیگابایت ویدیو در یوتیوب، ۴۰ هزار تومان به اپراتور پول دهید. این دیگر فیلترینگ برای حفظ امنیت روانی جامعه نیست؛ این فروش هوای تازه در یک اتاق گاز مداخله‌گر تنفسی، به بالاترین قیمت ممکن است.