به گزارش بیکینگ، لایه اوزون یکی از سپرهای طبیعی زمین در برابر پرتوهای فرابنفش خورشید است. این لایه بخش بزرگی از تابش فرابنفش خطرناک را جذب میکند و از جانداران روی زمین در برابر آسیبهایی مانند افزایش خطر سرطان پوست محافظت میکند.
اندازه سوراخ لایه اوزون بر فراز قطب جنوب در سپتامبر ۲۰۲۶ به مساحت ۲۷.۴ میلیون کیلومتر مربع رسیده است. دانشمندان از ماهها پیش نشانههای این رویداد را مشاهده کرده بودند.
بر اساس گزارش «theconversation»، پژوهشگران در ماه مه متوجه تغییراتی در گردش جو شدند که نشان میداد گردابه قطبی جنوب میتواند در ماههای بعد قویتر و سردتر از معمول شود.
این گردابه، تودهای عظیم از هوای سرد را بر فراز قطب جنوب محبوس میکند. دمای بسیار پایین درون آن شرایط مناسبی برای شکلگیری ابرهای استراتوسفری قطبی ایجاد میکند.
سطح این ابرها محل وقوع واکنشهای شیمیایی است که ترکیبات حاوی کلر و برم را فعال میکنند. با رسیدن نور خورشید در بهار قطب جنوب، این مواد میتوانند مولکولهای اوزون را با سرعت زیادی تجزیه کنند.
پژوهشگران بر اساس تغییرات مشاهدهشده در ماه مه پیشبینی کرده بودند که در سپتامبر با یک سوراخ اوزون بزرگ مواجه خواهیم شد.
چرا سوراخ اوزون اینقدر بزرگ شد؟
بزرگ شدن سوراخ اوزون در سال ۲۰۲۶ از ماه اوت زودتر از میانگین آغاز شد و سپس در ابتدای سپتامبر سرعت گرفت.
در پایان اوت، مساحت آن به حدود ۱۵ میلیون کیلومتر مربع رسیده بود. این رقم در ۱۲ سپتامبر به حدود ۲۵ میلیون کیلومتر مربع رسید و در ادامه به ۲۷.۴ میلیون کیلومتر مربع افزایش یافت. در این میان باید دقت داشت که بزرگتر شدن مساحت سوراخ اوزون بهتنهایی به معنی بدتر شدن وضعیت لایه اوزون نیست.
امسال با وجود مساحت بسیار زیاد، عمق کاهش اوزون به اندازه بعضی از شدیدترین سالهای گذشته نبوده است. به همین دلیل مقدار کلی اوزون ازدسترفته کمتر از چیزی است که صرفا از روی مساحت سوراخ تصور میکنیم. بنابراین این اتفاق به معنی شکست روند ترمیم لایه اوزون نیست.
از زمان تصویب پروتکل مونترال در سال ۱۹۸۷، میزان مواد شیمیایی تخریبکننده اوزون در استراتوسفر حدود یکسوم نسبت به اوج خود در حوالی سال ۲۰۰۰ کاهش یافته است. این توافق بینالمللی همچنان در مسیر بازگرداندن لایه اوزون به وضعیت سالمتر نقش مهمی دارد.
مشکل اینجاست که وضعیت سوراخ اوزون فقط به مقدار مواد شیمیایی موجود در جو وابسته نیست. تغییرات گردش هوا در ارتفاعات بالا نیز میتواند یک سال را متفاوت از سال دیگر کند.
در سال ۲۰۲۶ مساحت سوراخ به بیش از ۲۷ میلیون کیلومتر مربع رسید، اما عمق کاهش اوزون به اندازه برخی سالهای گذشته نبود. رکورد تاریخی مساحت سوراخ اوزون همچنان مربوط به سال ۲۰۰۶ است که در ۹ سپتامبر به ۲۹.۶ میلیون کیلومتر مربع رسید.
از طرف دیگر، کاهش مواد شیمیایی تخریبکننده اوزون ادامه دارد. غلظت این مواد در استراتوسفر از اوج خود در حدود سال ۲۰۰۰ تقریباً یکسوم کاهش یافته است. این روند نتیجه اجرای پروتکل مونترال است که از سال ۱۹۸۷ برای حذف تدریجی مواد مخرب لایه اوزون اجرا شد.
بنابراین سوراخ بزرگ امسال بیشتر یادآوری میکند که وضعیت اوزون از سالی به سال دیگر میتواند بهشدت تغییر کند. در بلندمدت، مدلهای علمی همچنان انتظار دارند لایه اوزون قطب جنوب پیش از سال ۲۰۹۰ به وضعیت کامل خود بازگردد.
۵۸۵۸
