تینا مزدکی_در میانه تابستان نیمکره شمالی، جنوبگان در سرمای زمستانی فرو رفته است. دمای هوا در ایستگاه تحقیقاتی کنکوردیا (Concordia) واقع در بخش داخلی جنوبگان، ۲۷ تیر ۱۴۰۵ (۱۸ ژوئیه ۲۰۲۶) دو بار به منفی ۱۱۹.۴ درجه فارنهایت، معادل منفی ۸۴.۱ درجه سانتی‌گراد رسید که پایین‌ترین دمای ثبت‌شده روی زمین در بیش از یک دهه گذشته است.
این دما نخستین‌بار ساعت ۶:۲۵ صبح و بار دیگر تنها ۹ دقیقه بعد، در ۶:۳۴ صبح ثبت شد.
یکی از سردترین نقاط کره زمین
ایستگاه کنکوردیا که توسط برنامه ملی تحقیقات جنوبگان ایتالیا و مؤسسه قطبی پل-امیل ویکتور فرانسه اداره می‌شود، بر روی لایه‌ای یخی به ضخامت حدود ۳۳۰۰ متر در فلات جنوبگان قرار گرفته و بیش از ۹۶۰ کیلومتر با نزدیک‌ترین خط ساحلی فاصله دارد.
این ایستگاه پیش‌تر نیز در سال ۲۰۱۰ پایین‌ترین دمای تاریخ خود، یعنی منفی ۱۲۰.۵ درجه فارنهایت (حدود منفی ۸۵.۸ درجه سانتی‌گراد) را ثبت کرده بود.
دانشمندان مستقر در کنکوردیا به دماهای بسیار پایین عادت دارند و دمای منفی ۸۰ درجه سانتی‌گراد برای آن‌ها چندان غیرمعمول نیست. با این حال، گابریله کاروگاتی، شیمی‌دان جو و یخچال‌شناس و رئیس این ایستگاه، ثبت دمای اخیر را «قابل توجه» توصیف کرده و گفته است این رخداد نشان می‌دهد آب‌وهوای جنوبگان همچنان می‌تواند نوسانات چشمگیری داشته باشد.
سرمای شدید، گرمایش زمین را رد نمی‌کند
با وجود چنین رکوردی، پژوهشگران تأکید می‌کنند این رخداد نشانه‌ای از توقف یا معکوس شدن روند گرمایش جهانی نیست. به گفته کاروگاتی، تغییرات اقلیمی به روندهای بلندمدت جهانی اشاره دارد، در حالی که رویدادهای جوی کوتاه‌مدت همچنان می‌توانند باعث وقوع سرمای استثنایی شوند.
او توضیح می‌دهد جنوبگان تحت تأثیر فرآیندهای پیچیده جوی قرار دارد و ثبت دمای بسیار پایین در یک نقطه، با افزایش میانگین دمای کره زمین تناقضی ندارد. در سال‌های اخیر، گرمایش جهانی که عمدتاً ناشی از فعالیت‌های انسانی است، موجب ذوب یخ‌های جنوبگان و گرم‌تر شدن آب‌های اقیانوس جنوبی شده است؛ تغییراتی که گونه‌هایی مانند کریل‌های جنوبگان، پنگوئن‌ها و فک‌های خزدار جنوبگان را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
کمترین دمای ثبت‌شده در تاریخ زمین همچنان متعلق به ایستگاه هواشناسی وستوک روسیه در شرق جنوبگان است؛ جایی که ۳۰ تیر ۱۳۶۲ (۲۱ ژوئیه ۱۹۸۳) دمای منفی ۱۲۸.۶ درجه فارنهایت، معادل منفی ۸۹.۲ درجه سانتی‌گراد، اندازه‌گیری شد.
چند هفته قبل، جنوبگان رکورد گرما را شکست
نکته جالب اینکه ثبت این سرمای کم‌سابقه تنها چند هفته پس از رخدادی کاملاً متفاوت اتفاق افتاد. پایگاه اسپرانزا متعلق به آرژانتین در شبه‌جزیره جنوبگان، ۱۶ خرداد ۱۴۰۵ (۶ ژوئن ۲۰۲۶) دمای ۵۹.۷ درجه فارنهایت، معادل ۱۵.۴ درجه سانتی‌گراد، را ثبت کرد که بالاترین دمای زمستانی ثبت‌شده در این منطقه محسوب می‌شود.
این دمای غیرمعمول در جریان یک موج گرمای طولانی‌مدت ثبت شد؛ دوره‌ای که طی آن دما به مدت سه هفته متوالی بالاتر از نقطه انجماد باقی ماند.
رائول کوردرو، اقلیم‌شناس دانشگاه خرونینگن هلند، در واکنش به این رخداد گفته بود: «این وضعیت واقعاً باورنکردنی است. دمای ثبت‌شده حدود ۲۰ درجه سانتی‌گراد بالاتر از مقدار معمول این زمان از سال بود و چنین اختلافی یک ناهنجاری بسیار بزرگ محسوب می‌شود.»
گرمایش جهانی همچنان ادامه دارد
این نوسانات شدید دمایی هم‌زمان با وقوع موج‌های گرمای بی‌سابقه، خشکسالی و آتش‌سوزی‌های گسترده در بخش‌هایی از آمریکای شمالی و اروپا رخ داده است؛ پدیده‌هایی که دانشمندان آن‌ها را با تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیت‌های انسانی مرتبط می‌دانند.
یوهان راکستروم، مدیر مؤسسه پژوهش‌های تأثیرات اقلیمی پوتسدام آلمان، هشدار داده است: «سال ۲۰۲۶ تنها آغاز ماجراست. شرایط به‌طور اجتناب‌ناپذیر بدتر خواهد شد و این روند آن‌قدر ادامه پیدا می‌کند که ممکن است از توانایی بشر برای سازگاری با آن فراتر رود.»
منبع: smithsonianmag
۵۸۳۲۳
