راز موفقیت انسان مدرن در تسخیر جهان: زیستن در دل سخت‌ترین اقلیم‌های آفریقا

در زمانی حدود ۵۰ هزار سال پیش، قبل از آغاز مهاجرت بزرگ گونه‌ی انسان مدرن از آفریقا، اجداد ما در دل قاره آفریقا با چالش‌های طبیعت دست‌وپنجه نرم می‌کردند و مرزهای زیستگاه‌های گوناگون را می‌درنوردیدند. آن‌ها نه با ابزارهای خارق‌العاده یا جهش‌های ژنتیکی ناگهانی، بلکه با تعامل، انعطاف‌پذیری و تجربه‌ی زیستن در اقلیم‌های متفاوت، آماده‌ی مهاجرتی بزرگ شدند. این روایت از تکامل تدریجی توان بقا، سرانجام به تسخیر سیاره انجامید.

انسان خردمند (Homo sapiens) یا انسان مدرن، گونه‌ی ما، بیش از ۳۰۰ هزار سال پیش در آفریقا پدید آمد. بررسی‌های ژنتیکی نشان می‌دهد که بیشتر جوامع امروزی خارج از آفریقا، به گروه کوچکی از انسان‌های مدرن بازمی‌گردند که حدود ۵۰ هزار سال پیش، مهاجرت را آغاز کردند.

بااین‌حال، برخی شواهد نیز روایت متفاوتی را پیش می‌کشند: مهاجرت‌های اولیه‌ ممکن است از ۲۷۰ هزار سال پیش آغاز شده باشند. این فرضیه اما با ابهام همراه است: چرا موج‌های زودهنگام مهاجرت، هیچ اثری در ژن‌های انسان‌های مدرن خارج از آفریقا باقی نگذاشته‌اند؟

برای یافتن پاسخ، گروهی بین‌المللی از پژوهشگران در مطالعه‌ای جدید، داده‌های محوطه‌های باستان‌شناسی در نقاط مختلف آفریقا را تحلیل کردند؛ آثاری که به دوره‌ی زمانی میان ۱۲۰ هزار تا ۱۴ هزار سال پیش تعلق دارند. آن‌ها با مطالعه‌ی بقایای گیاهی و جانوری، تلاش کردند شرایط اقلیمی و زیست‌محیطی گذشته را بازسازی کنند و دریابند که انسان‌های آن دوره، در چه محیط‌هایی زندگی می‌کردند.