راز سازه عجیب دوروپینار؛ آیا بقایای کشتی نوح واقعاً در آرارات قرار دارد؟

داستان کشتی نوح یکی از معروف‌ترین روایت‌های مذهبی جهان است و برای قرن‌ها، افراد زیادی تلاش کرده‌اند نشانه‌ای از این کشتی افسانه‌ای پیدا کنند. با وجود جست‌وجوهای فراوان، تاکنون هیچ مدرک علمی معتبری که وجود چنین کشتی‌ را تأیید کند، به دست نیامده است.

بااین‌حال، هر چند سال یک‌بار خبرهایی درباره‌ی کشف احتمالی کشتی نوح منتشر می‌شود و یکی از مکان‌هایی که همیشه در مرکز این ادعاها قرار داشته، سازه‌ای عجیب در شرق ترکیه به نام سازند دوروپینار (Durupınar Formation) است.

این سازه‌ی سنگی به دلیل شکل کشیده و بیضی‌شکل خود که از دور شبیه بدنه‌ی کشتی به نظر می‌رسد، از دهه‌ها پیش توجه جستجوگران کشتی نوح را جلب کرده است. اما بررسی‌های زمین‌شناسی انجام‌شده تاکنون نشان داده‌اند که سازند دوروپینار احتمالاً پدیده‌ی طبیعی است، نه بقایای کشتی باستانی.

در نگاه اول، پیداکردن بقایای کشتی روی کوه عجیب به نظر می‌رسد. معمولاً کشتی‌ها در دریاها، رودخانه‌ها یا سواحل پیدا می‌شوند، نه در ارتفاعات. اما دلیل ارتباط این منطقه با کشتی نوح به روایت کتاب پیدایش در انجیل بازمی‌گردد.

طبق روایت کتاب مقدس، انسان‌ها به دلیل خشونت و فساد گسترده مجازات شدند و خداوند سیلی عظیم به راه انداخت. نوح مأمور شد کشتی بزرگی بسازد تا خود، خانواده‌اش و حیوانات زمین را از این سیل نجات دهد.

در کتاب پیدایش آمده است که پس از پایان سیل، کشتی نوح روی «کوه‌های آرارات» قرار گرفت. همین عبارت باعث شد پژوهشگران و جست‌وجوگران از قرون وسطی به دنبال یافتن این مکان باشند.

اما دوروپینار دقیقاً روی قله‌ی آرارات قرار ندارد. این منطقه تقریباً در ۲۹ کیلومتری جنوب قله‌ی اصلی آرارات بزرگ و در نزدیکی کوه تندورک قرار گرفته است.

سازند دوروپینار ساختار زمین‌شناختی طبیعی است که طول آن حدود ۱۶۴ متر تخمین زده می‌شود. شکل خاص آن باعث شده برخی تصور کنند این مکان بقایای کشتی عظیم مدفون‌شده‌ای در خاک است. از دهه‌ی ۱۹۷۰، این منطقه به یکی از مهم‌ترین نقاط مورد توجه جستجوگران کشتی نوح تبدیل شد. تصاویر هوایی از این سازه، به‌خصوص به دلیل شکل شبیه به قسمت جلویی یک کشتی، باعث افزایش شهرت آن شد.

به نوشته آی‌اف‌ال‌ساینس، در ژوئن ۲۰۲۶، گروهی از پژوهشگران به سرپرستی سنکر آتیلا، استاد باستان‌شناسی دانشگاه سیواس جمهوریت ترکیه، بررسی‌های تازه‌ای را در این منطقه آغاز کردند. آن‌ها برخلاف برخی جست‌وجوهای قدیمی، حفاری گسترده انجام نمی‌دهند و بیشتر از روش‌های غیرتهاجمی مانند تصویربرداری راداری از زیر سطح زمین، مدل‌سازی سه‌بعدی و بررسی‌های ژئوفیزیکی استفاده می‌کنند.

پژوهشگران اعلام کرده‌اند که قصد دارند مدل‌های دقیق دوبعدی و سه‌بعدی از منطقه تهیه و نتایج بررسی‌ها را در سال ۲۰۲۷ منتشر کنند. البته مشخص نیست که داده‌های جدید چه نتیجه‌ای خواهند داشت، اما شواهد موجود تاکنون نشانه‌ای از وجود کشتی باستانی در این منطقه ارائه نکرده‌اند.

بیشتر زمین‌شناسان و باستان‌شناسان متخصص، سال‌هاست که درباره‌ی ارتباط سازند دوروپینار با کشتی نوح تردید دارند. در سال ۱۹۹۶، گروهی از زمین‌شناسان دانشگاه ایالتی کالیفرنیا نورثریج پژوهشی درباره‌ی سازند منتشر کردند و توضیح دادند که شکل منطقه می‌تواند حاصل فرایندهای طبیعی مانند فرسایش مواد آتشفشانی، حرکت گل‌ولای و رانش زمین باشد.

حتی برخی گروه‌های مذهبی نیز که روایت کشتی نوح را تاریخی می‌دانند، نسبت به ادعاهای مربوط به کشف کشتی در منطقه‌ی آرارات تردید نشان داده‌اند.

کشف احتمالی کشتی نوح برای بسیاری جذاب است، زیرا این روایت یکی از قدیمی‌ترین داستان‌های مربوط به فاجعه‌ای جهانی و نجات انسان‌ها است. اما در علم، شباهت ظاهری یک پدیده به جسمی تاریخی کافی نیست و برای اثبات چنین ادعایی به شواهد فیزیکی قابل بررسی نیاز است.