تینا مزدکی_وقتی صحبت از سازه‌های عظیمی می‌شود که از فضا قابل رویت هستند، معمولاً دیوار بزرگ چین به ذهن خطور می‌کند. با این حال، در قاره آفریقا، شاهکار مهندسی متفاوتی در حال شکل‌گیری است؛ شاهکاری که نه از سنگ و آجر، بلکه از موجودات زنده ساخته شده است. پروژه «دیوار سبز بزرگ» (Great Green Wall) آفریقا یک ابتکار عمل حماسی به طول ۸۰۰۰ کیلومتر است که هدف آن ایجاد بزرگ‌ترین ساختار زنده روی سیاره زمین به منظور مبارزه با تغییرات اقلیمی، احیای اراضی نابودشده و تأمین غذای میلیون‌ها انسان است.
دیوار سبز بزرگ چیست؟
پروژه دیوار سبز بزرگ که در سال ۲۰۰۷ توسط اتحادیه آفریقا راه‌اندازی شد، یک طرح بسیار بلندپروازانه برای کاشتن کمربندی از درختان، درختچه‌ها و پوشش گیاهی در سراسر پهنای قاره آفریقا است. این دیوار از سنگال در غرب آفریقا آغاز شده و تا جیبوتی در شرق قاره امتداد می‌یابد و مستقیماً از میان منطقه ساحل (Sahel) عبور می‌کند، ناحیه‌ای نیمه‌خشک که بیابان صحرا را از دشت‌های سرسبزتر جنوبی جدا می‌کند.
منطقه ساحل در خط مقدم تغییرات اقلیمی قرار دارد و با خشکسالی‌های شدید، بیابان‌زایی گسترده و تخریب شدید خاک دست‌وپنجه نرم می‌کند. هدف اصلی این پروژه، متوقف کردن پیشروی بیابان صحرا به سمت جنوب و احیای اکوسیستم‌های آسیب‌دیده این منطقه است.
طراحان و مجریان این کلان‌پروژه، اهداف مشخص و دگرگون‌کننده‌ای را برای پایان این دهه در نظر گرفته‌اند که فراتر از حوزه محیط زیست است:
- احیای ۱۰۰ میلیون هکتار زمین: برگرداندن اراضی بایر و تخریب‌شده به چرخه باروری کشاورزی و پوشش گیاهی.
- جذب ۲۵۰ میلیون تن کربن: تبدیل این پهنه عظیم به یک تصفیه‌خانه طبیعی بزرگ برای مقابله با گازهای گلخانه‌ای در مقیاس جهانی.
- ایجاد ۱۰ میلیون شغل سبز: اشتغال‌زایی گسترده در مناطق روستایی برای تثبیت جوامع محلی و کاهش مهاجرت‌های ناشی از فقر زیست‌محیطی.
فراتر از درختان: پروژه امنیت غذایی و بقای انسان‌ها
اگرچه نام این پروژه ذهن را به سمت یک خط مستقیم از درختان سوق می‌دهد، اما در واقعیت، دیوار سبز بزرگ به یک مدل موزاییکی پیچیده از کاربری پایدار اراضی تبدیل شده است. این طرح شامل احیای شیوه‌های کشاورزی سنتی، ایجاد سیستم‌های زراعت-جنگل‌داری (Agroforestry)، مدیریت پایدار منابع آب و کاشت گونه‌های گیاهی بومی و مقاومت در برابر خشکی مانند درختان آکاسیا است.
احیای این اراضی تأثیر مستقیمی بر امنیت غذایی منطقه دارد. با بازگشت حاصلخیزی به خاک، کشاورزان محلی قادر خواهند بود محصولات بیشتری تولید کنند، مراتع احیا شده و علوفه کافی برای دام‌ها تأمین می‌شود و چاه‌های آب خشک‌شده دوباره پر می‌شوند. این پروژه در حال تبدیل کردن زمین‌های لم‌یزرع به دارایی‌های اقتصادی ارزشمندی است که می‌توانند به گرسنگی پایان داده و به میلیون‌ها انسان در این منطقه ثبات ببخشند.
با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در کشورهایی نظیر سنگال، اتیوپی و نیجر، پروژه دیوار سبز بزرگ با موانع و چالش‌های بزرگی روبه‌رو است. کمبود بودجه پایدار، ناپایداری‌های سیاسی و درگیری‌های مسلحانه در برخی از کشورهای مسیر منطقه ساحل، و همچنین سرعت بالای تغییرات اقلیمی، از جمله ترمزهای پیشرفت این طرح بوده‌اند.
با این حال، این پروژه توجه و حمایت‌های بین‌المللی گسترده‌ای را از سوی سازمان ملل متحد، بانک جهانی و رهبران جهان به خود جلب کرده است. دیوار سبز بزرگ آفریقا دیگر صرفاً یک پروژه محلی نیست، بلکه به نمادی جهانی از امید، انعطاف‌پذیری و اتحاد انسان‌ها در برابر تغییرات اقلیمی تبدیل شده است؛ شاهدی بر این مدعا که طبیعت، در صورت برخورداری از حمایت درست، خود می‌تواند قدرتمندترین ابزار دفاعی ما در برابر بحران‌های زیست‌محیطی باشد.
منبع: timesofindia
۵۸۳۲۳
