دیتاسنتر چیست؟ راهنمای جامع معرفی، انواع و کاربردها

تمام کسب‌وکارهای مدرن امروزی به مرکز داده نیاز دارند، حتی کسب‌وکارهای سنتی نیز مجبور شده‌اند از سرویس‌های آنلاین استفاده کنند. به‌ همین دلیل بیراه نیست که دیتا سنتر یا مرکز داده به بخشی ضروری برای تمام کسب‌وکارها تبدیل شده است. فرق نمی‌کند که چه سازمان یا کسب‌وکاری باشد، زیرا انواع دیتاسنتر با هدف رفع نیازهای متنوع در دسترس قرار دارند.

با توجه به اهمیت بالای مرکز داده در این مقاله قصد داریم بگوییم دیتاسنتر چیست و چه کاربردها و انواعی دارد. پس مثل همیشه همراه بیکینگ بمانید.

دیتاسنتر (Data Center) به مجموعه‌ای از تجهیزات فیزیکی شبکه، سیستم‌های ذخیره‌سازی داده و زیرساخت (نظیر برق، تهویه و ایمنی) مستقر در چند اتاق یا ساختمان گفته می‌شود که برای ذخیره، پردازش ابری و انتقال داده‌ها طراحی شده‌اند و نقش بنیادی در ارائه‌ی سرویس‌های اینترنتی، ابری و خدمات سازمانی ایفا می‌کنند.

زیرساخت از دو لایه‌ی فیزیکی و نرم‌افزاری تشکیل می‌شود که دیتاسنتر به‌عنوان بخشی مهم در لایه‌ی فیزیکی آن شناخته می‌شود و تأثیر مستقیم روی کیفیت سرویس‌های کسب‌وکارها دارد؛ بنابراین باید ویژگی‌های زیر را داشته باشد:

• پایداری و دسترسی شبانه‌روزی: با سیستم‌های برق پشتیبان و مانیتورینگ مداوم
• امنیت سایبری و فیزیکی بالا: محافظت فیزیکی و نرم‌افزاری (فایروال)
• عملکرد بهتر و کاهش تأخیر: دسترسی سریع‌تر از چند مکان
• قابلیت مقیاس‌پذیری: امکان افزودن سرویس و ظرفیت

زیرساخت دیتاسنتر از چند بخش اصلی تشکیل می‌شود که عبارت‌اند از:

• سرورها و منابع پردازشی: رایانه‌های قدرتمند (برای محاسبات سنگین)
• سیستم‌های ذخیره‌سازی: HDD، SSD، SAN/NAS برای ذخیره‌سازی مؤثر
• تجهیزات شبکه: روترها، سوئیچ‌ها، کابل‌کشی فیبر نوری
• زیرساخت پشتیبانی: UPS، ژنراتور، سیستم‌های خنک‌کننده‌ی دیتاسنتر و اطفای حریق
• امنیت فیزیکی و سایبری: حفاظت با دوربین، فایروال، کنترل دسترسی

دیتاسنترها را می‌توان براساس معیارهای مختلف و جنس کاربردشان به انواع مختلفی تقسیم کرد:

• سازمانی (Enterprise): متعلق به یک شرکت و استفاده‌ی اختصاصی
• کلوکیشن (Colocation): امکان اجاره‌ی سرور دیتاسنتر توسط سایر شرکت‌ها
• دیتاسنتر کلود (Cloud Data Center): ارائه‌شده توسط خدمات‌دهندگان سرورهای ابری مانند AWS، Azure
• دیتاسنتر لبه‌ای (Edge Data Center): دیتاسنترهای کوچک در نزدیکی کاربر برای کاهش تأخیر
• دیتاسنتر تجاری (Wholesale Data Center): فضا و منابع زیاد برای سازمان‌های بزرگ

دیتاسنتر فضای مورد نیاز برای فعالیت در فضای دیجیتال را فراهم می‌کند که می‌تواند براساس نیاز هر سازمان و متناسب‌ با جنس تعامل کاربر با آن‌ها، در شکل‌های مختلفی به‌کار گرفته شود. بخشی از کاربردهای دیتانستر شامل موارد زیر می‌شود:

• میزبانی وب‌سایت و سرویس‌های ابری
• پشتیبانی از پایگاه داده و برنامه‌های سازمانی
• تجارت الکترونیک، استریم و محتوا
• تحلیل داده‌ها، یادگیری ماشینی و هوش مصنوعی
• پشتیبان‌گیری، بازیابی اطلاعات و تضمین تداوم فعالیت

دیتاسنتر امکانات زیاد و کاربردهای متنوعی دارد، اما به‌دلیل اینکه بخش بزرگی از امنیت دیتاسنتر به‌عهده‌ی مشتری است، بسیاری از افراد به دریافت خدمات هاستینگ بسنده می‌کنند. فارغ‌ از مسئله‌ی امنیت، هزینه دیتاسنتر نیز برای بسیاری از شرکت‌ها در ابتدای امر معقول به‌نظر نمی‌رسد.

شباهت زیادی بین هاست و دیتاسنتر و تجهیزات مرتبط با آن‌ها وجود دارد که باعث گمراهی بسیاری از کاربران می‌شود. تفاوت دیتاسنتر و هاست در این است که هاست بخشی کوچک‌تری از دیتاسنتر محسوب می‌شود. برای مثال، دیتاسنتر آسیاتک در کشور، خدمات هاستینگ نیز ارائه می‌کند.

خدمات هاستینگ به ارائه‌ی فضای ذخیره‌سازی روی سرور گفته می‌شود که به‌صورت اختصاصی یا اشتراکی انجام می‌شود؛ اما دیتاسنتر زیرساخت فیزیکی کامل و مجهز به برق، شبکه، امنیت و هاست در دل آن قرار می‌گیرد. پیش‌تر در مقاله‌ای به بهترین هاست ایران پرداخته‌ایم که پیشنهاد می‌کنیم آن را از دست ندهید.

دیتاسنتر در ایران و خارج‌ از کشور امکان دسترسی به قابلیت‌های فراوانی را فراهم می‌کند که از پرکاربردترین آن‌ها در آینده‌ای نه‌چندان دور، فراگیری اینترنت اشیاء (IoT) و هوش مصنوعی در دیتاسنتر خواهد بود، طوری‌که زندگی دیجیتال را دگرگون خواهد کرد. با‌این‌حال، با توجه به وضعیت گرمایش زمین شرکت‌های بیشتری تمرکز خود را روی بهینه‌سازی مصرف انرژی دیتاسنتر و راه‌اندازی دیتاسنتر سبز معطوف کرده‌اند.

اکنون نوبت شما کاربران عزیز بیکینگ است که اگر تجربه‌ای در زمینه‌ی دریافت سرویس از دیتاسنترها داشته‌اید، آن را با ما و سایر عزیزان به‌اشتراک بگذارید.