دانشمند ایرانی تراشه‌ای به باریکی مو با کاربردی غیرمنتظره تولید کرد

دانشمندان دانشگاه لاوال کانادا از ساخت تراشه‌‌ای فوق پیشرفته خبر دادند که می‌تواند اطلاعات را با سرعت خیره‌کننده‌ی ۱۰۰۰ گیگابیت‌برثانیه و با مصرف انرژی بسیار کمتر از سیستم‌های رایج امروزی، منتقل کند.

تیم تحقیقاتی به رهبری علیرضا گراوند در مرکز نورشناسی، فوتونیک و لیزر (COPL) دانشگاه لاوال، تراشه‌ی مذکور را با هدف کاهش مصرف انرژی در سیستم‌های هوش مصنوعی مانند ChatGPT، نازک‌تر از تار موی انسان طراحی کرده‌اند؛ تراشه‌ای که به‌جای برق، از نور به‌عنوان بستر اصلی انتقال اطلاعات بهره می‌برد.

سیستم‌های پیشرفته‌ی فعلی حداکثر سرعت حدود ۵۶ گیگابیت‌برثانیه دارند؛ اما تراشه‌ی موردبحث می‌تواند سقف انتقال اطلاعات را به ۱۰۰۰ گیگابیت‌برثانیه برساند؛ معادل انتقال داده‌های ۱۰۰ میلیون کتاب در کمتر از هفت دقیقه.

تکنولوژی کلیدی در این تراشه، «مدولاتورهای حلقه‌میکرونی» هستند؛ ساختارهایی بسیار کوچک از جنس سیلیکون که برای رمزگذاری اطلاعات، نور را از نظر شدت و فاز کنترل می‌کنند. به‌کمک دو جفت از این مدولاتورها، تراشه می‌تواند اطلاعات را همزمان از دو کانال منتقل کند.

تراشه‌ی مذکور تنها با مصرف ۴ ژول انرژی به چنین سرعتی دست یافت؛ معادل انرژی لازم برای گرم‌کردن یک میلی‌لیتر آب. بدین ترتیب تراشه می‌تواند برای دیتاسنترهای هوش مصنوعی گزینه‌ای ایدئال باشد؛ جایی که صدها هزار پردازنده نیاز به ارتباط دائمی و پرسرعت دارند.

به گفته‌ی گراوند، این نوآوری می‌تواند ارتباطات داخل دیتاسنتر را از مقیاس چند کیلومتری به چند متری کاهش دهد؛ بدون افت سرعت یا افزایش مصرف انرژی. این فناوری هنوز در مرحله‌ی آزمایشگاهی قرار دارد، اما تجاری‌سازی‌اش دور از انتظار نیست.