داستان شگفت‌انگیز بارکد؛ فناوری‌ای که با یک بسته آدامس تاریخ‌ساز شد

داستان بارکد به سال ۱۹۴۹ بازمی‌گردد؛ زمانی که دو مهندس آمریکایی، «نورمن جوزف وودلند» و «برنارد سیلور»، طرحی را برای شناسایی سریع‌تر و دقیق‌تر کالاها به ثبت رساندند. برخلاف بارکدهای امروزی، نخستین نمونه این فناوری بر پایه دایره‌های متحدالمرکز طراحی شده بود و به دلیل شباهتش به هدف تیراندازی، با نام «چشم گاونر» (Bull’s Eye) شناخته می‌شد.

ایده اولیه وودلند به شکلی غیرمنتظره شکل گرفت. او هنگام نشستن روی ساحل میامی متوجه شد که خطوطی که روی شن ترسیم می‌شوند، می‌توانند همانند نقطه‌ها و خط‌تیره‌های کد مورس، اطلاعات را منتقل کنند. همین مشاهده ساده، جرقه تبدیل داده‌ها به الگوهایی قابل خواندن برای ماشین را در ذهن او ایجاد کرد.

با این حال، محدودیت‌های فناوری در آن دوران مانع از فراگیر شدن این اختراع شد. تجهیزات اسکن بسیار بزرگ، گران‌قیمت و پیچیده بودند و امکان استفاده گسترده از این فناوری را فراهم نمی‌کردند. به همین دلیل، بارکد سال‌ها تنها در حد یک ایده باقی ماند تا اینکه با پیشرفت رایانه‌ها و فناوری‌های اسکن، زمینه برای استفاده عملی از آن فراهم شد.
 

در دهه ۱۹۶۰ تلاش‌های دیگری نیز برای توسعه سامانه‌های مشابه انجام شد. یکی از این پروژه‌ها، سیستم CarTrack بود که از کدهای رنگی برای شناسایی واگن‌های قطار و محموله‌های آن‌ها استفاده می‌کرد. با وجود نوآوری این طرح، مشکلاتی مانند دشواری خواندن کدها در شرایط نامساعد جوی یا آلودگی محیط، مانع موفقیت آن شد.

در سال ۱۹۶۹ و هم‌زمان با افزایش مشکلات فروشگاه‌های زنجیره‌ای در ثبت دستی قیمت کالاها، شرکت IBM توسعه یک سامانه کارآمد برای تسریع فرآیند پرداخت را آغاز کرد. هدایت این پروژه بر عهده «پل مک‌انرو» بود و «جورج لوریه» نیز به‌عنوان یکی از اعضای کلیدی تیم، پیشنهاد جایگزینی طراحی دایره‌ای با خطوط مستقیم را مطرح کرد؛ تغییری که پایه و اساس بارکدهای امروزی را شکل داد و خواندن آن‌ها توسط اسکنرها را بسیار ساده‌تر کرد.

در اوایل دهه ۱۹۷۰، صنعت خرده‌فروشی آمریکا برای انتخاب یک استاندارد واحد جهت شناسایی محصولات، رقابتی میان شرکت‌های مختلف برگزار کرد. IBM در این رقابت، سیستم کد جهانی محصول (UPC) را معرفی کرد که پس از بررسی گزینه‌های مختلف، به عنوان استاندارد پذیرفته شد.
 

سرانجام در ۲۶ ژوئن ۱۹۷۴، بارکد وارد تاریخ شد. در فروشگاه «مارش» واقع در شهر تروی ایالت اوهایو، یک صندوقدار برای نخستین بار محصولی مجهز به کد UPC را اسکن کرد؛ محصولی که چیزی جز یک بسته آدامس Juicy Fruit شرکت Wrigley نبود.

از آن زمان تاکنون، بارکد به سرعت در سراسر جهان گسترش یافته و به یکی از مهم‌ترین فناوری‌های حوزه تجارت و لجستیک تبدیل شده است. اگرچه هدف اولیه از طراحی آن، افزایش سرعت پرداخت در فروشگاه‌ها بود، اما امروزه این فناوری در مدیریت موجودی، رهگیری کالا، خدمات درمانی، خطوط تولید صنعتی و حتی مأموریت‌های فضایی نقشی حیاتی ایفا می‌کند.