حذف ارز ترجیحی چه تاثیری بر بازار موبایل، لپ‌تاپ و تجهیزات دیجیتال می‌گذارد؟

دولت برای مسیر تامین ارز کالاهای اساسی تصمیم تازه‌ای گرفته که در ظاهر به سفره مردم گره خورده، اما موج آن خیلی زود به بازارهای دیگر مثل بازار کالای دیجیتال هم می‌رسد. بازاری که همین حالا هم با رکود تقاضا، کمبود عرضه، نوسان تند قیمت و اعتراض شدید از سوی فعالین آن دست‌به‌گریبان است.

فعالان بازار موبایل و لپ‌تاپ اما می‌گویند مشکل اصلی، نه اسم ارز، بلکه «بی‌سامانی فرایندها» و نبود زیرساخت داده‌محور برای اجراست.

براساس اطلاعیه‌های رسمی و گزارش‌های منتشرشده، تامین ارز نهاده‌ها و کالاهای اساسی در چارچوب قانون بودجه ۱۴۰۴ از مسیر «تالار دوم» و درگاه اختصاصی بانک مرکزی انجام می‌شود؛ سیاستی که عملا جایگزین شکل پیشین ارز ترجیحی برای بخش مهمی از اقلام شده است.

هم‌زمان، بانک مرکزی از ادغام تالارهای مرکز مبادله ارز و طلا خبر داده و گزارش‌های خبری حکایت از این دارند که از ۱۴ دی ۱۴۰۴، تامین ارز کالاها و خدمات در قالب یک تالار واحد انجام می‌شود و ارز کالاهایی که پیش‌تر مشمول نرخ ترجیحی بودند (به‌جز گندم و دارو) با نرخ روزانه تالار مرکز مبادله تامین خواهد شد. 

در روایت سیاست‌گذار، منطق اصلی این است: یارانه ارزی از ابتدای زنجیره (واردات) به انتهای زنجیره (مصرف‌کننده) منتقل شود تا هم رانت کمتر شود و هم حمایت هدفمندتر. اما در اجرا، پرسش‌های کلیدی مطرح است؛ از جمله این‌ که چرا کالاهای اساسی به «تالار اول» با نرخ پایین‌تر نرفته‌اند و تامین آن‌ها به تالار دوم سپرده شده است؟

این همان نقطه‌ای است که بازار فناوری می‌گوید: اگر قرار باشد اقتصاد با یک نسخه واحد درمان شود، باید «ابزار اجرا» هم هم‌زمان آماده باشد؛ در غیر این صورت، شوک قیمت، کمبود و بی‌اعتمادی، از یک بازار به بازار دیگر سرریز می‌کند.

محمدرضا فرجی تهرانی، رییس اتحادیه فناوران رایانه تهران، در گفت‌وگو با بیکینگ تاکید می‌کند که بسیاری از کالاهای دیجیتال اساسا ارز ترجیحی نداشته‌اند و «بهتر هم هست وارد این موضوع نشدیم». او ریشه التهاب فعلی را جای دیگری می‌بیند:

قیمت کالاهای آی‌تی افزایش پیدا کرده و نوسانات شدیدی دارد… گیر اصلی در حال حاضر نوسان ارز است و به اصطلاح دهنه آن دررفته است. ما هر کالایی می‌فروشیم باید برویم دوباره ارز بخریم.

– محمدرضا فرجی تهرانی، رییس اتحادیه فناوران رایانه تهران