جنگنده F-35 را می‌توان مثل آیفون جیل‌بریک کرد؛ ادعای وزیر دفاع هلند
جنگنده F-35 را می‌توان مثل آیفون جیل‌بریک کرد؛ ادعای وزیر دفاع هلند
وزیر دفاع هلند می‌گوید «مغز کامپیوتری» جنگنده‌ی F-35 Lightning II در صورت لزوم می‌تواند برای پذیرش به‌روزرسانی‌های نرم‌افزاری متفرقه «باز» شود؛ مشابه جیل‌بریک‌کردن گوشی.
اظهارنظر وزیر دفاع هلند در حالی مطرح شده که برخی خریداران خارجی اف-۳۵ نگران‌اند اگر روزی آمریکا پشتیبانی از قطعات این هواپیما را قطع کند، چه بر سر ناوگانشان خواهد آمد؛ به‌ویژه در فضایی که برخی سیاست‌های دولت دونالد ترامپ تنش‌هایی تازه با متحدان قدیمی، به‌خصوص در اروپا، ایجاد کرده است.
گیس توینمان که از ۲۰۲۴ معاون وزیر دفاع هلند است، در پادکستی از رادیو بی‌ان‌آر گفت «اگر در صورت وجود محدودیت‌ها بخواهید جنگنده را ارتقا بدهید، چیزی می‌گویم که شاید نباید بگویم؛ می‌شود اف-۳۵ را مثل آیفون جیل‌بریک کرد.» او توضیح فنی بیشتری ارائه نکرد و مشخص نیست این حرف ناظر به آسیب‌پذیری سایبری مشخصی بوده یا صرفاً بیان احتمالیِ گزینه‌ای در آینده.
پیش‌تر محدودیت‌های ویژه‌ی برنامه‌ی اف-۳۵ برای تغییر نرم‌افزار هواپیما و سامانه‌های زمینی مرتبط مطرح شده بود. تقریباً همه‌ی اف-۳۵-های فعال، به‌روزرسانی‌ها را از طریق شبکه‌ی ابری لجستیکی دریافت می‌کنند که نسخه‌ی اولیه‌اش «آلیس» نام داشت و اکنون به شبکه‌ی «اودین» در حال گذار است.
شبکه‌های یادشده فقط برای آپدیت نیستند؛ بارگذاری بسته‌های اطلاعات مأموریت، شامل اطلاعات بسیار حساس درباره‌ی پدافند دشمن و دیگر داده‌های اطلاعاتی و همچنین تخلیه‌ی اطلاعات پس از پرواز نیز از همین مسیر انجام می‌شود.
تا امروز تنها کشوری که به‌طور رسمی مجوز نصب نرم‌افزار بومی روی اف-۳۵ را گرفته، اسرائیل است؛ آن هم برای نسخه‌ی F-35I. با این حال، برخی خریداران از جمله هلند پیش‌تر بخش‌هایی از فعالیت‌های برنامه‌ریزی مجدد نرم‌افزار را جدا کرده‌اند؛ اما این کار همچنان در آمریکا و زیر نظر ارتش ایالات متحده و شرکت سازنده انجام می‌شود.
از نظر فنی شاید «بازکردن» کامپیوترهای اف-۳۵ ممکن باشد؛ اما پرسش اصلی جای دیگری است: آیا بدون دسترسی به زیرساخت برنامه‌ریزی مأموریت، زنجیره‌ی تأمین قطعات و پشتیبانی لجستیکی می‌توان این جنگنده را عملیاتی نگه داشت؟ حتی بدون فرضیه‌ی «کلید خاموشی» که سال گذشته درباره‌اش شایعاتی مطرح شد، قطع دسترسی به قطعات یدکی و خدمات پشتیبانی که عمدتاً در اختیار آمریکا قرار دارد، می‌تواند ناوگان را زمین‌گیر کند.
هرگونه اقدام یک‌جانبه برای دستکاری سامانه‌ها احتمالاً با پیامد حقوقی از سوی سازنده و تنش بیشتر با دولت آمریکا همراه خواهد بود. در چنین سناریویی، اگر پشتیبانی و قطعات متوقف شود، جنگنده‌های «بازشده» هم عملاً بی‌استفاده خواهند شد.
