جاده ابریشم یخی؛ مسیر دریایی جدید چین در سایه بحران تنگه هرمز

اختلال در تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز و دیگر گلوگاه‌های خاورمیانه، بار دیگر یکی از آسیب‌پذیری‌های تجارت جهانی را آشکار کرده است. چین که بخش بزرگی از تجارت و واردات انرژی خود را از مسیرهای دریایی انجام می‌دهد، همزمان در حال گسترش مسیری است که هزاران کیلومتر دورتر از خاورمیانه قرار دارد: مسیر دریایی شمال در اقیانوس منجمد شمالی.

شرکت چینی Sea Legend در ۱۵ اوت نخستین سرویس منظم کانتینری خود را از بندر نینگبو-ژوشان به اروپا راه‌اندازی کرد. کشتی‌ها در امتداد سواحل شمالی روسیه حرکت می‌کنند و پس از عبور از آب‌های قطب شمال به بنادر اروپایی می‌رسند. برای فصل کشتیرانی ۲۰۲۶، هشت سفر در این مسیر برنامه‌ریزی شده است.

مزیت اصلی، زمان است. سفر دریایی از نینگبو در شرق چین به فلیکستو در بریتانیا از مسیر شمالی حدود ۲۰ روز طول می‌کشد، درحالی‌که انتقال کالا از مسیر معمول کانال سوئز ممکن است ۳۰ تا بیش از ۴۰ روز زمان ببرد. محموله‌های نخست شامل باتری، تجهیزات ذخیره انرژی، پنل‌های خورشیدی و سایر محصولات صنعتی با ارزش افزوده بالا هستند.

چین سال‌هاست به چنین مسیری فکر می‌کند. دولت این کشور در سند رسمی سیاست قطب شمال در سال ۲۰۱۸ از توسعه «جاده ابریشم قطبی» سخن گفت و شرکت‌های چینی را به آزمایش مسیرهای تجاری در این منطقه تشویق کرد. همکاری نزدیک‌تر پکن و مسکو پس از حمله روسیه به اوکراین نیز اهمیت اقتصادی و راهبردی مسیر شمالی را افزایش داده است.