جابه‌جایی در اعماق اقیانوس سخت است؛ اما برخی موجودات تاکسی مجانی پیدا کرده‌اند

در تاریک‌ترین بخش‌های اقیانوس، جایی که نور خورشید هرگز به آن نمی‌رسد، جانداران برای زنده‌ماندن راه‌های عجیبی پیدا کرده‌اند. بعضی از آن‌ها از مواد شیمیایی اطراف آتشفشان‌های زیرآبی انرژی می‌گیرند و بعضی دیگر با تولید نور در تاریکی مطلق، شکار جذب می‌کنند. اما گروهی از جانوران کوچک ظاهراً راه دیگری انتخاب کرده‌اند: سوار شدن بر بدن جانداران بزرگ‌تر برای جابه‌جایی در پهنه‌ی وسیع اقیانوس.

پژوهشگران در عمق بیش از سه‌هزار متری اقیانوس آرام جنوب شرقی، آمفی‌پودهای کوچکی را مشاهده کردند که محکم به پاهای عنکبوت‌های دریایی غول‌پیکر (Colossendeis colossea) چسبیده بودند. آمفی‌پودها سخت‌پوستان کوچکی هستند که در بسیاری از زیستگاه‌های دریایی زندگی می‌کنند.

این مشاهده در نگاه اول می‌توانست برخوردی اتفاقی باشد، اما دانشمندان همان رفتار را بار دیگر و در فاصله‌ی حدود ۲۲۵ کیلومتری از محل نخست مشاهده کردند. تکرار این اتفاق باعث شد پژوهشگران احتمال دهند که آمفی‌پودها عمداً این عنکبوت‌های دریایی را برای جابه‌جایی انتخاب می‌کنند.

زندگی در اعماق اقیانوس با محدودیت‌های زیادی همراه است. دمای پایین، فشار بسیار زیاد و کمبود غذا باعث می‌شود هر فرصتی برای صرفه‌جویی در انرژی اهمیت داشته باشد. برای جانوران کوچک، پیداکردن جفت هم دشوار است؛ زیرا فضای زندگی آن‌ها بسیار گسترده و جمعیت‌ها پراکنده‌اند.

گونه‌ی مزوپلئوستس ابی‌سوروم (Mesopleustes abyssorum) که در مطالعه دیده شد، از این نظر معمای جالبی برای زیست‌شناسان است. این جانور توانایی شنای زیادی ندارد و برخلاف بسیاری از جانداران دریایی، مرحله‌ی لاروی شناور ندارد تا جریان‌های اقیانوسی آن را به مناطق دور منتقل کنند. بااین‌حال، این گونه در اقیانوس‌های آرام، اطلس، هند و جنوبی مشاهده شده و در عمق حدود ۶۹۰ تا ۳۵۰۰ متر زندگی می‌کند.

پژوهشگران مدت‌ها نمی‌دانستند چنین جانور کوچکی چگونه توانسته این محدوده‌ی گسترده را اشغال کند؛ اما اکنون احتمال می‌دهند سوارشدن بر جانداران بزرگ‌تر یکی از راه‌های پراکنده‌شدن آن باشد.

عنکبوت‌های دریایی غول‌پیکر برخلاف نامشان، عنکبوت واقعی نیستند. آن‌ها به گروهی از بندپایان دریایی به نام پیکنوگونیدها تعلق دارند و ظاهرشان بیشتر از هر چیز به مجموعه‌ای از پاهای بلند و باریک شباهت دارد که به بدنی کوچک متصل شده‌اند.

بدن کوچک این جانوران باعث شده بخشی از اندام‌های داخلی‌شان به داخل پاهایشان امتداد پیدا کند. همین پاهای بلند، علاوه‌بر حرکت روی کف اقیانوس، به آن‌ها کمک می‌کند در آب شناور بمانند و با گرفتن جریان‌ها، مسافت‌های طولانی‌تری را طی کنند. برای یک آمفی‌پود کوچک که خودش توانایی جابه‌جایی محدودی دارد، چنین جانوری می‌تواند مانند وسیله‌ی حمل‌ونقل متحرک باشد.

چهار روز بعد، در فاصله‌ی حدود ۲۲۵ کیلومتری و در عمق ۲۶۹۸ متری، پژوهشگران دوباره با صحنه‌ای مشابه روبه‌رو شدند. این بار دو آمفی‌پود به عنکبوت دریایی دیگری چسبیده بودند. چسبیدن آن‌ها اتفاقی به نظر نمی‌رسید. این سخت‌پوستان با ساختاری شبیه چنگال در انتهای اندام خود، پاهای عنکبوت دریایی را محکم گرفته بودند و حتی پس از انتقال نمونه‌ها نیز جدا نشدند.

البته شاید سفر رایگان تنها دلیل این رفتار نباشد. در هر دو مورد، دو آمفی‌پود بزرگ‌تر که نزدیک یکدیگر دیده شدند، یک جفت نر و ماده بودند. در مشاهده‌ی نخست نیز سومین آمفی‌پود یک ماده بود که تخم‌های خود را حمل می‌کرد. دانشمندان احتمال می‌دهند عنکبوت‌های دریایی برای این جانوران کوچک، علاوه‌بر وسیله‌ی جابه‌جایی، به محلی برای پیداکردن جفت هم تبدیل شده باشند.

البته هنوز نمی‌توان این فرضیه را قطعی دانست. تعداد مشاهده‌ها فقط به دو مورد محدود است و مشخص نیست که آیا آمفی‌پودها واقعاً به دنبال عنکبوت‌های دریایی می‌گردند یا فقط به هر ساختار مناسبی که در مسیرشان قرار بگیرد می‌چسبند.

پژوهشگران می‌گویند بررسی‌های بیشتر در اعماق اقیانوس می‌تواند مشخص کند این رابطه‌ی عجیب تا چه اندازه در میان دو گونه‌ی مشاهده‌شده رایج است.

پژوهش در ژورنال Ecology منتشر شده است.