تهدید کهکشانی؛ آیا ستارگان گذری می‌توانند سیاره‌ها را از منظومه شمسی بیرون برانند؟

در مورد کهکشان ما یک تناقض جالب وجود دارد: هم پر از ستاره است و هم به‌طرز عجیبی خالی به نظر می‌رسد.

کهکشان راه شیری از این نظر شلوغ است که صدها میلیارد ستاره، همراه با ابرهای گسترده‌ای از گاز و غبار را در خود جای داده است؛ اما بااین‌حال، فضای زیادی بین آن‌ها وجود دارد: نزدیک‌ترین ستاره به خورشید، بیش از چهار سال نوری یا ده‌ها تریلیون کیلومتر با ما فاصله دارد. این فاصله بسیار زیاد است و مقایسه‌اش نیز دشوار به‌نظر می‌رسد. اینکه ده‌ها هزار سال طول می‌کشد تا کاوشگرهای فضایی به نزدیک‌ترین ستاره برسند، به‌سختی قابل درک است.

البته نقاط فشرده‌تری هم وجود دارند. برخی خوشه‌های ستاره‌ای هزاران ستاره را در حجم کوچکی از فضا جای می‌دهند و مرکز کهکشان را به منطقه‌ای شلوغ از ستاره‌ها تبدیل می‌کنند؛ اما اینجا، در حومه‌ی کهکشان، ستاره‌ها با فاصله‌ی بیشتری از هم قرار گرفته‌اند و هنگام چرخش در راه شیری فضای زیادی برای خود دارند.

بااین‌حال، اگر زمان کافی به ستاره‌ها داده شود، بعضی از آن‌ها وارد محدوده‌ی شخصی ما خواهند شد. حدود ۸۰هزار سال پیش، یک کوتوله‌ی سرخ کوچک به نام ستاره‌ی شولز از فاصله‌ی تنها ۰٫۸۵ سال نوری از خورشید عبور کرد. در آینده، حدود ۱٫۳ میلیون سال دیگر، ستاره‌ای به نام Gliese 710 از فاصله‌ای به‌مراتب نزدیک‌تر، یعنی ۰٫۱۷ سال نوری، از کنار ما خواهد گذشت.

فاصله‌های یادشده در مقیاس انسانی شاید زیاد به نظر برسند، اما در مقیاس زمانی کهکشانی، تنها یک لحظه هستند. خورشید و مجموعه‌ی سیاره‌ها، سیارک‌ها و دنباله‌دارهای آن، بیش از ۴٫۵ میلیارد سال عمر دارند. در طول این بازه‌ی زمانی عظیم، تقریباً با اطمینان می‌توان گفت که خورشید با چندین ستاره‌ی دیگر مواجهه‌ی نزدیک داشته است. سؤال این است که چنین برخوردهایی چه اثری بر منظومه شمسی دارند؟