تغییر شکل قرنیه با جریان برق؛ روش آزمایشی جدید اصلاح نزدیک‌بینی بدون لیزیک

پژوهشگران روشی آزمایشی برای تغییر شکل قرنیه معرفی کرده‌اند که شاید در آینده بتواند بدون لیزر و بدون برداشتن بافت، مشکلاتی مانند نزدیک‌بینی را اصلاح کند. این روش که «تغییر شکل الکترومکانیکی» نام دارد، فعلاً فقط روی چشم‌های جداشده از بدن خرگوش آزمایش شده است. پژوهشگران با استفاده از قالبی پلاتینی شبیه لنز تماسی و مقدار کمی اختلاف پتانسیل الکتریکی، قرنیه را برای مدت کوتاهی نرم و شکل‌پذیر کردند تا انحنای قالب را به خود بگیرد.

قرنیه همان بخش شفاف و خمیده جلوی چشم است که نور را روی شبکیه متمرکز می‌کند. انحنای قرنیه نقش مهمی در نحوه تمرکز نور داخل چشم دارد. قرنیه بخش زیادی از شکست نور را انجام می‌دهد و اگر شکل آن مناسب باشد، نور تقریباً به‌طور کامل روی شبکیه متمرکز می‌شود. اما اگر انحنای قرنیه بیش‌ازحد زیاد، کم یا نامنظم باشد، تصویر در محل درست تشکیل نمی‌شود و دید تار می‌شود.

در نزدیک‌بینی، نور معمولاً جلوی شبکیه متمرکز و اجسام دور تار دیده می‌شود؛ به همین دلیل، تغییر کنترل‌شده انحنای قرنیه می‌تواند مسیر نور را اصلاح کند و قدرت تمرکز چشم را به محدوده مناسب‌تری برگرداند.

قرنیه مقدار زیادی کلاژن دارد و ساختار آن تا حدی به برهم‌کنش میان اجزای دارای بار الکتریکی وابسته است. پژوهشگران با کاهش کنترل‌شده pH بافت، برخی از این برهم‌کنش‌ها را تضعیف کردند. در نتیجه، قرنیه موقتاً انعطاف‌پذیر شد و شکل قالب پلاتینی را به خود گرفت. پس از بازگشت pH به حالت طبیعی، ساختار بافت دوباره تثبیت شد و قرنیه شکل تازه خود را حفظ کرد. هدف این است که ویژگی‌های نوری چشم بدون حذف هیچ بخشی از بافت تغییر کند.

قالب‌های پلاتینی هم‌زمان دو کار انجام می‌دادند: شکل نهایی قرنیه را تعیین و به‌عنوان الکترود، اختلاف پتانسیل لازم برای ایجاد تغییر شیمیایی را اعمال می‌کردند.

به گزارش ساینس‌آلرت، روش جدید روی ۱۲ چشم خرگوش آزمایش شد. ۱۰ مورد برای اصلاح نزدیک‌بینی تحت درمان قرار گرفتند و هر ۱۰ چشم به قدرت تمرکز موردنظر پژوهشگران رسیدند. تغییر شکل قرنیه نیز حدود یک دقیقه طول کشید.

براساس گزارش انجمن شیمی آمریکا، سلول‌های قرنیه در این آزمایش زنده ماندند؛ زیرا تغییرات pH با دقت کنترل شده بود. بااین‌حال، این نتیجه هنوز چیزی درباره ایمنی بلندمدت روش در چشم زنده ثابت نمی‌کند.

آزمایش‌های جداگانه همچنین نشان دادند این روش شاید بتواند بخشی از کدورت قرنیه را کاهش دهد؛ موضوعی که می‌تواند در آینده کاربردهای دیگری برای آن ایجاد کند.

مهم‌ترین محدودیت پژوهش این است که آزمایش‌ها روی چشم‌های جداشده از بدن حیوان انجام شده‌اند. بنابراین هنوز مشخص نیست این روش در چشم زنده تا چه اندازه ایمن و ماندگار است، شکل جدید قرنیه چه مدت حفظ می‌شود و آیا واقعاً می‌تواند بینایی را بهبود دهد یا خیر.

پژوهشگران قصد داشتند در مرحله بعد روش را روی خرگوش‌های زنده آزمایش کنند و امکان استفاده از آن برای اصلاح دوربینی و آستیگماتیسم را نیز بسنجند، اما نامشخص‌بودن تأمین مالی، این مرحله را متوقف کرده است.

مایکل هیل، شیمی‌دان کالج اکسیدنتال، نتایج را اوت ۲۰۲۵ در نشست انجمن شیمی آمریکا ارائه کرد. برای این پژوهش هنوز مقاله داوری‌شده‌ای ارائه نشده است.

درحال‌حاضر، این فناوری را نمی‌توان جایگزین عملی لیزیک دانست. یافته‌ها فقط نشان می‌دهند که تغییر شکل قرنیه بدون برش یا برداشتن بافت از نظر فنی ممکن است؛ کاربرد واقعی آن به نتایج آزمایش‌های حیوانی و انسانی بعدی بستگی دارد.