ترند مکسینگ؛ چرا تلاش برای رسیدن به بهترین نسخه به خودمان آسیب می‌زند؟

اگر قصد دارید وضعیت سلامت، ظاهر یا به‌طور کلی سبک زندگی خود را بهبود ببخشید، براساس ترندی رایج و محبوب در شبکه‌های اجتماعی باید این کار را تا بیشترین حد ممکن، یا به‌اصطلاح با روش «مکسینگ» (Maxxing) انجام دهید.

در ترند آنلاین مکسینگ اگر کسی بخواهد ظاهری جذاب‌تر داشته باشد به سراغ لوکس‌مکسینگ (بهبود حداکثری ظاهر) می‌رود، برای اصلاح رژیم غذایی و سلامت گوارش از فیبرمکسینگ (مصرف حداکثری فیبر) استفاده می‌کند و برای بهبود مهارت‌های اجتماعی و جذابیت فردی به پرسنالیتی‌مکسینگ (تقویت حداکثری شخصیت) روی می‌آورد؛ همه‌چیز در حداکثری‌ترین حالت قرار دارد.

اما در این نقطه، پرسش مهمی مطرح می‌شود: آیا چنین سطح بالایی از تمرکز افراطی بر بهبود خود واقعاً روشی کارآمد و مناسب برای ایجاد انگیزه‌ی پایدار و شکل‌گیری عادت‌های سالم به شمار می‌رود؟ در واقعیت، رویکرد مکسینگ ممکن است در دستیابی به هدف ناکام بماند، به نتیجه‌ای معکوس منتهی شود یا حتی روندی کاملاً خلاف جهت ایجاد کند. اما اصلاً این ترند نوظهور چیست و چرا فرهنگ بهینه‌سازی مداوم، به‌جای ارتقای سلامت، سلامت روان ما را هدف گرفته است؟

ریشه‌ی اصطلاح مکسینگ به بازی‌های ویدئویی و مفهوم «مین-مکسینگ» (min-maxing) بازمی‌گردد. بازیکنان در این روش بازی با برنامه‌ریزی استراتژیک، ویژگی‌های مثبت شخصیت بازی خود را به حداکثر و ویژگی‌های کم‌کاربرد را به حداقل می‌رسانند تا کارآمدترین حالت ممکن را بسازند.

ترند مکسینگ اکنون نمادی آشکار از فرهنگ بهینه‌سازی و بهبود مداوم است؛ چرخه‌ای پیوسته که افراد در جریان آن، به‌طور منظم در پی تقویت و ارتقای شیوه‌ی تفکر، وضعیت احساسات و سطح عملکرد همه‌جانبه‌ی خود هستند. طی‌کردن این مسیر معمولاً با همراهی و حضور پررنگ کالاها، محصولات و خدمات مختلف تجاری صورت می‌گیرد؛ خدماتی که با وعده‌ی تحقق امکان دستیابی به «بهترین نسخه‌ی خود» در کنار افراد قرار می‌گیرند و فرایند دگرگونی و ارتقا را شکل می‌دهند.

اما از نظر واژه‌شناسی، در خود مفهوم مکسینک یک تناقض آشکار وجود دارد: این کلمه عبارت «حدِ حداکثری» را تداعی می‌کند؛ نقطه‌ای که فرد به قله رسیده یا به اصطلاح بازی را برده است. این در حالی است که سلامت، رفاه، روابط اجتماعی و عادت‌های سبک زندگی، دستاوردهایی محدودیت‌پذیر و تمام‌شدنی نیستند، بلکه فرایندهایی مداوم و متغیر به شمار می‌روند. شرایط زندگی انسان همیشه تغییر می‌کند و افراد نیز متناسب با وضعیت، دستخوش تغییر می‌شوند.

پیروی از ترند مکسینگ و تلاش مداوم در جهت خودبهبودی، مانند تیغ دو لبه عمل می‌کند و ماهیتی دوگانه دارد؛ رویکرد از یک‌سو می‌تواند رفتارهای سالم را جذاب‌تر و پذیرفتنی‌تر جلوه دهد، حس هویت مشخصی را در فرد ایجاد کند و همچنین، باعث ایجاد پیوند و نزدیکی بیشتر این افراد با کسانی شود که اهداف و رویکردهای مشابهی را در همین مسیر دنبال می‌کنند.

اما در سوی دیگر، اگر مسیر تلاش برای بهبود و اصلاح خود، به نوعی خودپایشی دائمی، سرزنش و خودانتقادی مستمر تبدیل و با اصرار بر دستیابی به یک نسخه‌ی بی‌نقص و ایده‌آل همراه شود، می‌تواند پیامدهای ناگوار و آسیب‌های روانی مختلفی برای فرد به همراه داشته باشد.