بیوفوبیا: چرا برخی افراد از طبیعت متنفر هستند؟

خلاصه مقاله:

• حضور در طبیعت برای جسم و ذهن مفید است و می‌تواند استرس را کاهش دهد، سیستم ایمنی را تقویت کند و عملکرد تحصیلی کودکان را بهتر کند.
• برخی افراد نسبت به حیوانات و طبیعت احساس ترس یا بیزاری دارند؛ این پدیده بیوفوبیا نامیده می‌شود و شواهد نشان می‌دهد در حال افزایش است.
• بیوفوبیا ناشی از عوامل بیرونی مانند محیط و نگرش‌های اجتماعی و عوامل درونی مانند دانش و سلامت فرد است و این عوامل می‌توانند با هم تعامل داشته باشند.
• افرادی که بیوفوبیا دارند ممکن است از مناطقی که حیوانات ترسناک در آن هستند دوری کنند یا حتی از کشتن آنها حمایت کنند؛ گاهی این بیزاری به حیوانات بی‌ضرر و مفید نیز معطوف می‌شود.
• روش‌هایی مثل مواجهه تدریجی، آموزش و کاهش تعارض می‌تواند به کاهش بیوفوبیا کمک کند، هرچند هیچ راه حل واحدی برای همه وجود ندارد.
• درک و آگاه شدن از نفرت یا بیزاری خود نسبت به طبیعت، کلید بازگرداندن روابط مثبت انسان با طبیعت و بهره‌مندی از مزایای آن است.

همیشه می‌شنویم که حضور در طبیعت برای جسم و ذهن مفید است و تحقیقات نشان داده است وقت‌گذرانی در طبیعت می‌تواند استرس را کم کند، سیستم ایمنی را تقویت کند و حتی عملکرد تحصیلی کودکان را بهتر کند.

همه از مزایای طبیعت بهره نمی‌برند. بعضی افراد نسبت به حیوانات و طبیعت احساس ترس، انزجار یا بیزاری دارند. این پدیده که بیوفوبیا نامیده می‌شود، هنوز به‌طور کامل شناخته نشده است و دانشمندان دقیقاً نمی‌دانند چه چیزی باعث آن می‌شود یا چطور می‌توان با آن مقابله کرد. نکتهٔ نگران‌کننده این است که شواهد نشان می‌دهد این حالت در حال افزایش است.

در مطالعه جدیدی، گروهی از محققان تلاش کردند بیوفوبیا را بهتر بشناسند. آنها چارچوبی مفهومی از روابط منفی انسان با طبیعت ارائه دادند و تمام مطالعات انجام شده در این زمینه را مرور کردند. وجه مقابل بیوفوبیا، بیوفیلیا است؛ یعنی علاقه و تمایل ذاتی انسان به طبیعت. این مفاهیم از روان‌شناسی تکاملی آمده‌اند و نشان می‌دهند که پاسخ مثبت یا منفی انسان به طبیعت در طول تاریخ تکامل، برای بهره‌برداری از منابع و مقابله با خطرات شکل گرفته است.

امروزه بیوفوبیا به معنای اجتناب یا بیزاری از طبیعت است و این باعث می‌شود افراد کمتر از مزایای سلامتی طبیعت بهره‌مند شوند و حتی تلاش‌های حفاظت از محیط زیست ضعیف‌تر شود. به همین دلیل، درک کامل رابطهٔ انسان با طبیعت، از علاقهٔ شدید تا بیزاری کامل، اهمیت زیادی دارد.

همان طور که در وب‌سایت کانورسیشن گزارش شده است، محققان ۱۹۶ مطالعه دربارهٔ بیوفوبیا پیدا کردند که بیشتر در کشورهای غربی انجام شده بود. هرچند این تعداد کمتر از مطالعاتی است که علاقهٔ انسان به طبیعت را بررسی کرده‌اند، پژوهش در این زمینه به سرعت در حال رشد است.

بیوفوبیا یا بیزاری از طبیعت معمولاً ناشی از چند عامل مختلف است که می‌توان آنها را به دو دستهٔ بیرونی و درونی تقسیم کرد. عوامل بیرونی شامل محیط فیزیکی ما مثل میزان تماس با گونه‌های مختلف حیوانی و گیاهی می‌شوند. نگرش‌های اجتماعی هم بخشی از عوامل بیرونی هستند و شامل روایت‌های رسانه‌ای دربارهٔ طبیعت می‌شوند؛ به عنوان مثال، فیلم «آرواره‌ها» باعث شد ترس از کوسه‌ها در بسیاری از مردم شکل بگیرد.

عوامل درونی اما مربوط به ویژگی‌های شخصی هر فرد است. این ویژگی‌ها شامل دانش و سن می‌شوند که می‌توانند احساس ما نسبت به طبیعت را تحت تأثیر قرار دهند. به طور مثال، داشتن دانش خوب دربارهٔ گونه‌ها و فهم چگونگی کارکرد طبیعت، خطر شکل‌گیری روابط منفی با طبیعت را کاهش می‌دهد. برعکس، احساس ضعف جسمانی یا سلامت ضعیف با ترس بیشتر از حیوانات بزرگ گوشت‌خوار مرتبط است.