بهترین جایگزین‌های VS Code؛ ۴ ویرایشگر متن‌باز برای برنامه‌نویسی

ویژال استودیو کد (VS Code) یکی از محبوب‌ترین ویرایشگرهای کد دنیا است، اما نسخه‌ای که مایکروسافت برای دانلود در اختیار کاربران قرار می‌دهد، تفاوت‌هایی با پروژه‌ی متن‌باز اصلی VS Code دارد. وجود تله‌متری، مجوز اختصاصی و وابستگی به فروشگاه مایکروسافت باعث شده است برخی کاربران به‌دنبال جایگزین‌های متن‌باز VS Code باشند.

از آنجا که هسته‌ی VS Code متن‌باز است، توسعه‌دهندگان مختلف نسخه‌های متفاوتی از این ویرایشگر ساخته‌اند. بعضی از آن‌ها تقریباً همان تجربه‌ی VS Code را بدون اجزای اختصاصی ارائه می‌کنند و بعضی دیگر، امکاناتی مانند هوش مصنوعی، چت و حالت ایجنت را به ویرایشگر اضافه کرده‌اند.

در ادامه چهار مورد از بهترین برنامه های برنامه نویسی با تجربه‌ی کاربری شبیه VS Code را معرفی می‌کنیم.

اگر فقط می‌خواهید VS Code را بدون تله‌متری (جمع‌آوری و ارسال خودکار اطلاعات مربوط به نحوه‌ی استفاده از نرم‌افزار به سازنده‌ی آن) و اجزای اختصاصی مایکروسافت استفاده کنید، VSCodium یکی از شناخته‌شده‌ترین گزینه‌ها است.

برنامه VSCodium از کد منبع VS Code بهره می‌برد و تله‌متری، برند مایکروسافت و بخش‌های دارای مجوز اختصاصی را حذف می‌کند. به همین دلیل محیط کاربری، میانبرهای صفحه‌کلید و تجربه‌ی ویرایش کد در آن برای کاربران VS Code بسیار آشنا خواهد بود.

مهم‌ترین تفاوت VSCodium با VS Code به افزونه‌ها مربوط می‌شود. این پروژه به‌صورت پیش‌فرض از Open VSX Registry استفاده می‌کند و برخی افزونه‌های اختصاصی مایکروسافت در آن وجود ندارند.

برای نمونه، بعضی ابزارهای اختصاصی مایکروسافت در حوزه‌ی برنامه‌نویسی و هوش مصنوعی ممکن است در Open VSX در دسترس نباشند. حتی امکان اتصال VSCodium به فروشگاه مایکروسافت نیز وجود دارد، اما استفاده از ویژگی مورد اشاره می‌تواند با شرایط استفاده‌ی این سرویس در تضاد باشد.

نصب VSCodium نیز محدود به یک روش نیست و در لینوکس می‌توان آن را از مسیرهایی مانند Flatpak ،APT و DNF دریافت کرد. اگر قبلاً از VS Code استفاده کرده باشید، انتقال تنظیمات و میانبرها از طریق فایل‌های JSON نیز امکان‌پذیر است.

برنامه Code-OSS یکی دیگر از گزینه‌های مناسب برای کاربرانی است که به‌خصوص در لینوکس به‌دنبال ادیتور کد متن‌باز هستند.

از نظر فنی، Code-OSS همان پروژه‌ی متن‌باز بالادستی VS Code است و نسخه‌ای که مایکروسافت با نام Visual Studio Code ارائه می‌کند، در واقع از همین پروژه منشعب شده است.

برخی توزیع‌های لینوکس، Code-OSS را مستقیماً از مخزن نرم‌افزاری خود ارائه می‌کنند. در توزیع‌هایی مانند Arch Linux نیز می‌توانید آن را با نام code-oss پیدا کنید. این روش برای کاربرانی که ترجیح می‌دهند نرم‌افزارهای خود را از Package Manager توزیع نصب کنند، مزیت مهمی محسوب می‌شود.

بااین‌حال، مشکل فروشگاه مایکروسافت همچنان وجود دارد. بعضی بسته‌های Code-OSS فاقد فروشگاه افزونه‌ی آماده هستند و شاید لازم باشد مخزن دیگری برای نصب افزونه‌ها انتخاب کنید.

نکته‌ی دیگر، سرعت انتشار نسخه‌های جدید است. به‌روزرسانی Code-OSS به بسته‌بندی و انتشار توسط نگه‌دارندگان توزیع لینوکس وابسته است و احتمال دارد مدتی بعد از انتشار نسخه‌ی جدید VS Code انجام شود.

اگر هدفتان فقط حذف تله‌متری نیست و به‌دنبال ویرایشگر کد مجهز به هوش مصنوعی هستید، Void گزینه‌ی متفاوتی محسوب می‌شود.

برنامه Void با الهام از ادیتورهای هوش مصنوعی مانند Cursor توسعه یافته است و قابلیت‌هایی مانند ویرایش درون‌خطی کد، گفت‌وگو با هوش مصنوعی و حالت ایجنت را به محیطی مشابه VS Code اضافه می‌کند؛ بدون اینکه الزاماً به یک سرویس اشتراکی خاص وابسته باشید.

یکی از قابلیت‌های جذاب Void امکان اتصال به مدل‌های مختلف هوش مصنوعی است. برای مثال می‌توانید مدل‌های محلی را از طریق Ollama به آن متصل یا از API سازگار با OpenAI استفاده کنید.

از مدتی قبل فعالیت پروژه‌ی Void کاهش یافته است و نسخه‌های جدید آن با سرعت سابق منتشر نمی‌شوند؛ بااین‌حال، ایده‌ی نرم‌افزار مورد اشاره باعث شد فورک‌ها و پروژه‌های جدیدتری نیز با رویکرد مشابه توسعه پیدا کنند.

پروژه‌ی PearAI مسیر متفاوتی نسبت به VSCodium در پیش گرفته است. در این پروژه، ابزارهای هوش مصنوعی از ابتدا در ساختار ویرایشگر ادغام شده‌اند و کاربر برای رسیدن به یک محیط کامل AI مجبور نیست چندین افزونه را به‌صورت جداگانه نصب و تنظیم کند.

برنامه‌ی PearAI امکاناتی مانند چت با هوش مصنوعی، تکمیل خودکار کد، حالت ایجنت و جست‌وجوی هوشمند ارائه می‌کند. همچنین می‌توان از مدل‌های ابری یا مدل‌های محلی در آن استفاده کرد.

رویکرد PearAI برای کاربری مناسب است که می‌خواهد محیط برنامه‌نویسی مجهز به AI را از همان ابتدا آماده در اختیار داشته باشد. البته همین یکپارچگی می‌تواند نقطه‌ضعف آن نیز باشد. تغییر بخشی از ابزارهای داخلی و جایگزین کردن آن‌ها ممکن است به‌اندازه‌ی انتخاب افزونه‌های جداگانه در VSCodium ساده نباشد.

انتخاب بین جایگزین‌های VS Code بیشتر به نیاز شما بستگی دارد. اگر هدف اصلی، داشتن تجربه‌ای شبیه VS Code با تله‌متری کمتر و وابستگی کمتر به مایکروسافت است، VSCodium و Code-OSS گزینه‌های نزدیک‌تری هستند.

در طرف دیگر، Void و PearAI برای کاربرانی که می‌خواهند هوش مصنوعی را مستقیماً داخل محیط برنامه‌نویسی داشته باشند، امکانات متفاوتی ارائه می‌کنند.

یکی از مهم‌ترین نکات هنگام مهاجرت از VS Code، موضوع افزونه‌ها است. Open VSX بسیاری از افزونه‌های محبوب را در اختیار دارد، اما برخی ابزارهای اختصاصی مایکروسافت مانند بعضی قابلیت‌های مرتبط با Pylance، کوپایلت و Remote SSH ممکن است در این مخزن وجود نداشته باشند.

پیش از مهاجرت از VS Code بهتر است فهرست افزونه‌های پرکاربرد خود را بررسی کنید. همچنین اگر به مدل‌های هوش مصنوعی محلی علاقه دارید، پشتیبانی از Ollama و API سازگار با OpenAI می‌تواند معیار مهمی برای انتخاب ادیتور کدنویسی باشد.

در نهایت، فورک‌های VS Code نشان می‌دهند که برای استفاده از یک محیط توسعه‌ی قدرتمند، لزوماً مجبور نیستید به نسخه‌ی رسمی مایکروسافت محدود بمانید. از ادیتورهای نزدیک به VS Code مانند VSCodium گرفته تا گزینه‌های مبتنی‌بر هوش مصنوعی، برنامه های برنامه نویسی متن‌باز مختلفی برای برنامه‌نویسان وجود دارد.