بلک‌فرایدی ۱۴۰۴، یک جنون خاکستری: سود کسب‌وکارها و خشم کاربران

سال‌ها پیش با نوآوری «بامیلو» بلک‌فرایدی ایرانی با نام «حراجمعه» وارد ادبیات تجارت الکترونیک ما شد و حالا، هرچند دیگر بامیلویی وجود ندارد اما میراث بلک‌فرایدی آن باقی مانده و توسط کسب‌وکارهای مختلفی اجرا می‌شود. بلک‌فرایدی در ایران، پدیده‌ای است که در ترجمه فرهنگی و اقتصادی‌اش دچار «لکنت» شده است؛ لکنتی میان استانداردهای جهانی و واقعیت‌های بومی.

به گزارش بیکینگ، موج بلک‌فرایدی را غول‌های تجارت الکترونیک به راه انداختند اما حالا فروشگاه‌های آنلاین کوچک‌تر و حتی بازار فیزیکی کشور هم با این موج همراه شده است. اما تفاوت مقیاس بازیگران اصلی و بزرگ تجارت الکترونیک با خرده‌پاها در استراتژی‌های کلان آن‌هاست.

اسنپ، دیجی‌کالا، اکالا و تکنولایف امسال نه فقط برای فروش، بلکه برای «قدرت‌نمایی» وارد میدان شدند. رقابت امسال، جنگی تمام‌عیار برای تصاحب «سهم ذهن» مخاطب و داد و قال برای ورود به بورس بود؛ جنگی که در آن اعداد و ارقام فروش، تنها بخشی از کوه یخی است که دیده می‌شود و بدنه اصلی آن، تحولات زیرساختی و تغییر رفتار مصرف‌کننده در لایه‌های زیرین نهفته است.

گزارش پیش‌رو، روایتی است از سیاه‌وسفیدی این «جمعه‌ خاکستری».

در وال‌استریتم و لندن، فلسفه بلک‌فرایدی تخلیه انبار است. انبارداری در کشورهای آمریکایی و اروپایی گران است و کالاها (به‌ویژه در دسته تکنولوژی و مد) تاریخ انقضا دارند. اما در ایران، با تورم دو رقمی، کالا در انبار حکم «شمش طلا» را دارد. نگهداری کالا در انبار، اغلب سودآورتر از فروش آن با تخفیف است چرا که از مد افتادن هم در ایران دیرتر اتفاق می‌افتد. پس چرا بلک‌فرایدی در شرایط اقتصادی کنونی برگزار می‌شود؟