بقایای ۹۵۰۰ ساله زنی بدون جمجمه در آفریقا، قدیمیترین مدرک از آیین سوزاندن جسد است
بقایای ۹۵۰۰ ساله زنی بدون جمجمه در آفریقا، قدیمیترین مدرک از آیین سوزاندن جسد است
برای شکارچی گردآورندگان دوران پیش از تاریخ، برپایی تودهای عظیم از هیزم برای سوزاندن مردگان، پروژهای بهشدت طاقتفرسا بود. در واقع، صرف انرژی زیاد و هدردادن هیزمهای ارزشمند برای خاکسترکردن پیکر انسان، از نظر منطق بقا اصلاً توجیهپذیر نبود.
اما اکنون کشفی جدید نشان میدهد که یکی از جوامع عصر سنگ در مالاوی، برخلاف تمام تصورات پیشین ما، یکی از زنان قبیله خود را با مراسمی باشکوه و آتشین بدرقه کرده بود؛ کشفی که فرضیات قبلی دربارهی آیینهای تدفین در دوران پارینهسنگی را بهکل دگرگون میکند.
پژوهشگران در مقالهی خود نوشتهاند: «ما قدیمیترین شواهد مربوط به سوزاندن عمدی جسد در آفریقا، کهنترین توده هیزم تدفینی باقیمانده از یک بزرگسال در جهان و یکی از معدود نمونههای مرتبط با جوامع شکارچی گردآورنده را گزارش میکنیم.» محققان با آنالیز دقیق بقایای سوخته و تکهتکه شده استخوانها دریافتند که سوژهی این آیین منحصربهفرد، زنی بالغ و ریزجثه با قد تقریبی ۱۴۵ تا ۱۵۵ سانتیمتر بوده است.
جسیکا سرزو رومن، نویسندهی اصلی مطالعه، در بیانیهای توضیح میدهد: «سوزاندن پیکر در میان شکارچی گردآورندگان باستان و حتی جوامع مدرن بسیار نادر است؛ چرا که تبدیل بدن انسان به خاکستر و استخوانهای کلسینهشده (استخوانی که در اثر حرارت شدید مواد آلی خود را از دست داده)، نیازمند نیروی کار، زمان و سوخت بسیار زیادی است.» تا پیش از این، قدیمیترین نمونه شناختهشده از توده هیزم تدفینی متعلق به آلاسکا بود که به بقایای کودکی نوپا در ۱۱٬۵۰۰ سال پیش مربوط میشد.
در قاره آفریقا نیز پیشتر شواهدی از بقایای انسانی سوخته در محوطهی باستانی ۷٬۵۰۰ سالهای در مصر یافت شده بود، اما چون این بقایا با توده هیزم سازمانیافته همراه نبود، نمیتوان آنها را سوزاندن عمدی و آیینی در نظر گرفت. در واقع، شواهد قطعی چنین رفتارهایی معمولاً در دوران نوسنگی ظاهر میشود؛ یعنی زمانی که دامداران در کنیا حدود ۳۳۰۰ سال پیش شروع به سوزاندن مردگان خود کردند.
-
انسان از چه زمانی دفن مردگان را آغاز کرد؟04 آبان 02
مطالعه ‘3
-
نئاندرتالها و انسانهای خردمند اولیه آیینهای متفاوتی برای دفن مردگان داشتند04 آذر 03
مطالعه ‘3
-
کشف گور دختر سههزار ساله در ایران، آیینهای گمشده تمدن خراسان بزرگ را فاش میکند28 مرداد 04
مطالعه ‘4
-
استارتاپ آمریکایی بقایای اجساد را به چیزی تبدیل میکند که اصلاً فکرش را نمیکنید25 روز قبل
مطالعه ‘3
بااینحال، محققان با بررسی لایههای خاکستر و قطعات استخوان در محوطهای موسوم به «هورا ۱» در کوهستان هورا در مالاوی، دریافتند که مراسم سوزاندن این زن حدود ۹۵۰۰ سال پیش روی تودهای ساخته شده از ۳۰ کیلوگرم هیزم و علف خشک انجام شده است.
جسیکا تامپسون، از دیگر نویسندگان مطالعه، میگوید: «این مورد نه تنها قدیمیترین نمونه از سوزاندن جسد در آفریقاست، بلکه چنان نمایش باشکوهی بوده که ما را وادار میکند در مورد مفهوم کار گروهی و آیینهای مذهبی در این جوامع باستانی بازنگری کنیم.» بررسی شیارهای موجود روی استخوانها نشان میدهد که احتمالاً پیش از قراردادن جسد روی آتش، گوشت را از استخوانهای این زن جدا کرده بودند.
سوزاندن پیکر در میان شکارچی گردآورندگان باستان و حتی جوامع مدرن بسیار نادر است
الیزابت ساواچوک، عضو تیم پژوهش، نکته عجیبی را مطرح میکند: «بهطور غافلگیرکنندهای، هیچ اثری از دندان یا استخوانهای جمجمه در محل آتشسوزی پیدا نشد. از آنجایی که این بخشها معمولاً در فرآیند سوختن بهخوبی حفظ میشوند، معتقدیم که سر این زن احتمالاً پیش از سوزاندن از تن جدا شده است.»
