بحران کمبود آهن در جهان؛ چرا دانشمندان بر سر تأثیر مکمل‌ها اختلاف‌نظر دارند؟

زمانی که مگان رایان اولین بار متوجه خستگی خود شد، فکر کرد این موضوع طبیعی است. او مادری تنها بود که از کودک سه‌ساله‌اش مراقبت می‌کرد و به صورت تمام‌وقت نیز کار می‌کرد. او تقریباً هر روز، زمانی که پسرش را از مهد کودک به خانه می‌برد، در کنارش خوابش می‌برد. رایان خیلی به این موضوع فکر نمی‌کرد.

رایان که در شمال ایالت نیویورک زندگی می‌کند، فکر می‌کرد خستگی او بخشی از تجربه مادری است. اما در معاینه پزشکی ژوئن ۲۰۲۳، پزشک از او پرسید که آیا احساس خستگی می‌کند. نتایج آزمایش خون نشان می‌داد او دچار کم‌خونی ناشی از کمبود آهن است.

رایان علائم دیگری را نیز تجربه می‌کرد. با این که او به‌طور منظم ورزش می‌کرد، به‌طور ناگهانی هنگام پیاده‌روی‌های روزمره احساس نفس‌تنگی می‌کرد. او در دوران بارداری نیز دچار کمبود آهن شده بود. آن زمان، ماما وقتی متوجه شد او در دوران بارداری میل به خوردن یخ پیدا کرده است، به کمبود آهن شک کرد. تمایل به خوردن یخ یکی از نشانه‌های کلاسیک پیکا (هرزه‌خواری) است که خود نشانه‌ای از کمبود آهن است.

رایان توانست کمبود آهن خود را در دو موقعیت مختلف درمان کند: در دوران بارداری با استفاده از مکمل‌ها و در سال ۲۰۲۳ با ترزیق درون وریدی آهن که هر دو هفته یک‌بار به مدت پنج ماه در بیمارستان دریافت کرده بود. با گذشت زمان، خستگی‌اش به تدریج کاهش یافت.

کمبود آهن می‌تواند تأثیرات جدی بر سلامتی داشته باشد. برای مثال، کمبود آهن در زن باردار ممکن است بر رشد مغز جنین تاثیر منفی بگذارد. همچنین، احتمال بروز مشکلاتی مانند تولد نوزاد با وزن کم، زایمان زودرس، مرگ مادر در دوران بارداری و سقط جنین نیز افزایش می‌یابد.

کمبود آهن می‌تواند بر رشد نوزادان و کودکان نوپا تأثیر بگذارد. مطالعات نشان داده‌اند این کودکان درمعرض خطر بروز مشکلات رفتاری قرار دارند. آن‌ها کمتر احساس شادی و رضایت دارند و تمایل بیشتری به انزوای اجتماعی نشان می‌دهند.

کمبود آهن فقط مشکل موقتی نیست، بلکه می‌تواند تأثیرات بلندمدتی داشته باشد. به‌نوشته‌ی بی‌بی‌سی، اگر کودکان در سال‌های اولیه زندگی‌ آهن کافی دریافت نکنند، ممکن است حتی بعد از جبران این کمبود، همچنان در مهارت‌های حرکتی و توانایی‌های شناختی مشکل داشته باشند. در بزرگسالان هم کمبود آهن می‌تواند باعث ناتوانی‌های جسمی و ذهنی، مثل خستگی شدید و کاهش توانایی کار کردن شود. در موارد نادر، کمبود ممکن است آن‌قدر شدید شود که جان فرد را به خطر بیندازد.

مایکل زیمرمن، استاد تغذیه انسانی در دانشگاه آکسفورد بریتانیا می‌گوید کمبود آهن مشکلی جهانی و بسیار شایع است که بسیاری از مردم را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد و موجب ناتوانی می‌شود.

بیشتر دانشمندان دراین‌باره توافق دارند که کمبود آهن مشکلی شایع است. اما مشخص نیست دقیقاً چگونه باید کمبود آهن را تعریف کرد یا اینکه در صورت نبود علائم دیگر، این کمبود تا چه حد می‌تواند خطر پیامدهای نامطلوب برای سلامتی را افزایش دهد. از سوی دیگر به خوبی مشخص نیست که چه زمانی باید از مکمل آهن استفاده کرد و چه مصرف مکمل آهن توصیه نمی‌شود؟ موضوع مشخص این است که برخی گروه‌ها بیشتر از دیگران درمعرض کمبود آهن قرار دارند.

در دوران بارداری، بدن زن مواد مغذی را به جنین منتقل می‌کند، بنابراین ممکن است زنان باردار بیشتر درمعرض کمبود آهن قرار گیرند. مطالعه‌ای نشان داد ۴۶ درصد زنان بریتانیایی در مقطعی از طول بارداری خود دچار کم‌خونی شده بودند، اما همه‌ی این موارد به دلیل کمبود آهن نبود. به عبارت دیگر، کم‌خونی ممکن است دلایل دیگری هم داشته باشد، اما کمبود آهن یکی از دلایل شایع آن است.