بازتاب نور از ماهواره به زمین؛ پروژه جنجا‌ل‌برانگیز استارتاپ آمریکایی به‌زودی اجرا می‌شود

پروژه‌ای جنجالی و بلندپروازانه در آستانه‌ی اجراست که قصد دارد با استقرار ماهواره‌هایی در مدار، نور خورشید را به نقاط تاریک زمین بازتاب دهد. هدف از این طرح، روشنایی موقت برای بهبود دید یا حتی تولید برق در ساعات شب است؛ بااین‌حال، جامعه‌ی نجوم با نگاهی تردیدآمیز به کارایی فنی و پیامدهای علمی ناگوار این ایده می‌نگرد.

به‌گزارش نیوساینتیست، شرکت آمریکایی رفلکت اوربیتال که شعار «نور خورشید سفارشی» را سرلوحه‌ی کار خود قرار داده، در نظر دارد نخستین ماهواره‌اش را اوایل سال ۲۰۲۶ راهی فضا کند. این استارتاپ در گام نخست و در قالب تور جهانی، نور خورشید را به ۱۰ نقطه‌ی استراتژیک روی زمین می‌تاباند.

مدیران رفلکت اوربیتال ادعا می‌کنند که تا سال ۲۰۳۰، پوشش ماهواره‌ای آن‌ها به چنان سطحی می‌رسد که می‌تواند شدتی معادل ۲۰۰ وات بر متر مربع را به مزارع خورشیدی روی زمین بتاباند. این میزان از انرژی، تقریباً با شدت نور خورشید در زمان طلوع یا غروب برابری می‌کند و به نیروگاه‌های خورشیدی امکان می‌دهد در مناطقی با تابش طبیعی کم، همچنان به تولید پایدار انرژی ادامه دهند.

اما مشخصات فنی ثبت‌شده در اسناد کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) روایت دیگری را بازگو می‌کند. تحلیل‌های دقیق روی اولین ماهواره‌ی شرکت نشان می‌دهد که مقدار نور مفید بازتاب‌یافته به سطح زمین، بسیار ناچیزتر از وعده‌های تبلیغاتی خواهد بود.

جان بارنتین از موسسه‌ی مشاوره‌ی دارک اسکای در آریزونا، به همراه تیمی از دانشمندان انجمن نجوم آمریکا، با تکیه بر داده‌های رسمی، پتانسیل واقعی ماهواره‌ها را برای تولید برق در زمین محاسبه کرده‌اند. بارنتین می‌گوید: «میزان نوری که بازتاب‌دهنده‌ای واحد به سطح زمین می‌رساند، برای تامین انرژی مزارع خورشیدی به‌شدت ناکافی است.»

شدت نوری که ماهواره‌ها بازتاب می‌دهند، در بهترین حالت تنها چهار برابر درخشش ماه کامل خواهد بود. بارنتین معتقد است این حجم از نور در سطح وسیع، عملاً توان تولید برق چندانی ندارد. دستیابی به شدت‌های بالاتر، مستلزم پرتاب هزاران ماهواره است که علاوه بر هزینه‌های نجومی پرتاب، مدیریت پرواز گروهی و حفظ آرایش آن‌ها در فضا، چالشی فوق‌العاده پیچیده و مهندسی خواهد بود.

ماهواره‌های بازتاب‌دهنده علاوه بر محدودیت‌های فنی، چالش‌های جدی برای رصدهای نجومی ایجاد می‌کنند. تغییر موقعیت آینه‌ها در مدار می‌تواند باعث ایجاد درخشش‌های ناگهانی و خیره‌کننده در آسمان شب شود که رصد تلسکوپ‌ها را مختل می‌کند. همچنین، پراکندگی و اتلاف نور در لایه‌های جوی امری اجتناب‌ناپذیر است که به آلودگی نوری در نقاطی خارج از هدف تعیین‌شده منجر می‌شود. وضعیت زمانی وخیم‌تر می‌شود که بازتاب‌دهنده‌ها در اثر برخورد با ریزشهاب‌سنگ‌ها آسیب ببینند و خاصیت آینه‌ای یکنواخت خود را از دست بدهند.