امیرمسعود عابدین: بمبافکنهای استراتژیک روسیه همواره به عنوان یکی از اصلیترین ابزارهای مسکو برای هدف قرار دادن زیرساختهای اوکراین از فواصل دور شناخته میشوند. اما حالا ورق برگشته است. زلنسکی با انتشار پیامی اعلام کرد که نیروهای اوکراینی علاوه بر انهدام تاسیسات نفتی روسیه و چندین هدف نظامی دیگر، پرنده باارزش نظامی توپولف Tu-۹۵ را در مناطق اشغالی هدف حملات موشکی و پهپادی دوربرد خود قرار دادهاند. این حمله که در فاصله حدود ۸۰۰ کیلومتری از مرزهای بینالمللی اوکراین رخ داده، نشاندهنده افزایش چشمگیر توان ضربتی و عمق نفوذ نیروهای کییف است.
پیرمرد خستگیناپذیر اما بیجایگزین کرملین
توپولف Tu-۹۵ یک بمبافکن غولپیکر چهارموتوره و به جا مانده از دوران اتحاد جماهیر شوروی است که نخستین پرواز خود را در سال ۱۹۵۲ انجام داد. با وجود سن و سال بالا، این هواپیما همچنان یکی از کلیدیترین مهرههای نیروی هوایی روسیه است؛ چرا که هر کدام از آنها میتوانند تا ۱۶ موشک کروز دوربرد (مانند Kh-۱۰۱) را حمل کنند. این ویژگی به روسیه اجازه میدهد بدون نیاز به ورود به حریم هوایی اوکراین و مواجهه با پدافند هوایی این کشور، موشکهای خود را از فواصل بسیار دور به سمت اهداف شلیک کند. به همین دلیل، خروج هر یک از این پرندهها از چرخه عملیاتی، ضربهای سنگین به توان موشکی روسیه وارد میکند.
پایگاه هوایی انگلس؛ آشیانهای که دیگر امن نیست
پایگاه هوایی انگلس-۲ واقع در منطقه ساراتوف روسیه، خانه دو هنگ از بمبافکنهای سنگین این کشور است. این پایگاه در کنار پایگاه دیگری در دوردستهای شرق روسیه، اصلیترین مبدأ پرواز بمبافکنها برای حمله به شهرهای اوکراین از زمان آغاز جنگ بوده است.
اوکراین پیش از این نیز در دسامبر ۲۰۲۲ و مارس ۲۰۲۵ به این پایگاه حمله کرده بود که در یکی از این حملات، انبار مهمات پایگاه منفجر و دهها موشک کروز آماده شلیک نابود شدند. حمله اخیر که ظاهرا در ادامه عملیات پهپادی اواسط ژوئیه رخ داده، نشان میدهد مسکو علیرغم تلاشهای فراوان، هنوز نتوانسته امنیت کامل را برای این شریان حیاتی نظامی تامین کند.
ناوگانی که ذرهذره آب میرود
بزرگترین چالش روسیه در قبال از دست دادن بمبافکنهای استراتژیک، بحث جایگزینی آنهاست. خط تولید توپولف ۹۵ دهههاست که متوقف شده و این یعنی روسیه دیگر توان ساخت نمونههای جدید را ندارد. هر هواپیمایی که روی باند فرودگاههای روسیه میسوزد، یک خسارت دائمی و جبرانناپذیر برای ارتش این کشور است.
پیش از این در ژوئن ۲۰۲۵، اوکراین با اجرای «عملیات تار عنکبوت» حمله پهپادی همزمانی را به چهار پایگاه هوایی روسیه انجام داد که منجر به خسارات گسترده به چندین بمبافکن شد. پس از آن عملیات، روسیه تا مدتها بمبافکنهای خود را به شرق دور منتقل کرد و حتی از آوریل ۲۰۲۵ شروع به ساخت ۱۷ سایهبان و پناهگاه مستحکم جدید در پایگاه انگلس کرد تا از پرندههایش در برابر پهپادها محافظت کند. با این حال، حمله اخیر ثابت کرد که حتی این دیوارهای بتنی جدید هم نتوانستهاند جلوی نفوذ پهپادهای انتحاری اوکراین را بگیرند. این نبرد فرسایشی بر روی باند فرودگاهها، ناوگان استراتژیک روسیه را با سرعتی بیشتر از توان بازسازی آن، رو به زوال میبرد.
منبع: defence-blog
۲۲۷۳۲۲
