التیام زخم‌های سلامت دیجیتال بعد از جنگ با هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال

نویسنده این یادداشت «یوسف محمدپور» رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال انجمن فاوای اتاق بازرگانی تهران و عضو کمیسیون هوش مصنوعی سازمان نظام صنفی رایانه‌ای است.

در عصری که سلامت دیجیتال به ستون فقرات نظام بهداشتی کشورها تبدیل شده، ما در میانه یک نبرد نابرابر قرار داریم؛ نبردی که در آن هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال هم فرصت هستند و هم تهدید. سوال اساسی این است: چگونه می‌توانیم در این میدان جنگ، از سلامت داده‌های حساس پزشکی حفاظت کنیم و همزمان، کسب‌وکارهای دیجیتال حوزه سلامت را تقویت نماییم؟ 

۱. معماری جدید برای سلامت دیجیتال

ما نیازمند بازتعریف اساسی در معماری سلامت دیجیتال کشور هستیم. این معماری جدید باید سه اصل را در قلب خود جای دهد: ۱- امنیت به عنوان حق مسلم بیماران ۲- کارآفرینی دیجیتال به عنوان موتور محرکه اقتصادی و ۳- حکمرانی هوشمند به عنوان راهبردی کلان. بدون این سه‌ پایه، هر طرح دیجیتالی در حوزه سلامت محکوم به شکست است. 

۲. بحران اعتماد در سلامت دیجیتال

اعتماد، بنیان هر سیستم سلامت دیجیتال است. موارد نقض حریم خصوصی بیماران و حملات سایبری به سامانه‌های درمانی، زنگ خطری است که باید جدی گرفته شود. نقش نهادهای صنفی در این میان، ایجاد چارچوب‌های اعتمادساز و نظارت مستمر بر اجرای آنهاست. 

۳. انقلاب دیجیتال یا اغتشاش دیجیتال؟

سرعت تحولات فناوری در حوزه سلامت، بسیاری از سیاستگذاران را غافلگیر کرده است. در حالی که جهان به سمت پزشکی شخصی شده با کمک هوش مصنوعی پیش می‌رود، ما هنوز درگیر مباحث اولیه زیرساختی هستیم. این شکاف دیجیتال نه تنها ما را از قافله جهانی عقب می‌اندازد، بلکه هر روز بر عمق زخم‌های نظام سلامت می‌افزاید. آیا زمان آن نرسیده که به جای مصرف‌کنندگی صرف، به بازیگری فعال در این عرصه تبدیل شویم؟ 

۴. جنگ اقتصاد دیجیتال و تهدید سلامت دیجیتال

تحریم‌ها و محدودیت‌های فناوری، دسترسی به سخت‌افزارها و نرم‌افزارهای مورد نیاز برای توسعه سیستم‌های سلامت دیجیتال را دشوار کرده است. از سوی دیگر، هجوم فناوری‌های خارجی بدون ضمانت‌های امنیتی، خطر وابستگی و نشت داده‌های حساس پزشکی را افزایش داده است. اینجاست که نقش سازمان‌های صنفی مانند اتاق بازرگانی و نظام صنفی رایانه‌ای پررنگ می‌شود تا با ایجاد پلتفرم‌های بومی، از کسب‌وکارهای داخلی حمایت کنند. 

۵. راهکارهای صنفی برای التیام زخم‌ها

– تدوین استانداردهای ملی سلامت دیجیتال: ضرورت دارد کمیسیون‌های تخصصی در اتاق بازرگانی و سازمان نظام صنفی رایانه ای با همکاری نهادهای قانون‌گذار، چارچوب‌های شفافی برای مدیریت داده‌های سلامت تعریف کنند. 

– تقویت اکوسیستم استارت‌آپ‌های سلامت دیجیتال: حمایت مالی و حقوقی از شرکت‌های نوپا می‌تواند ایران را به قطب فناوری‌های پزشکی منطقه تبدیل کند. 

– آموزش و توانمندسازی نیروی انسانی: جنگ آینده، جنگ «تخصص» است. باید دوره‌های آموزشی هوش مصنوعی و امنیت سایبری برای فعالان حوزه سلامت دیجیتال گسترش یابد. 

– لابی‌گری بین‌المللی: سازمان‌های صنفی باید با دیپلماسی فعال، موانع تجاری و فناوری را در عرصه جهانی کاهش دهند. 

و در پایان اینکه سلامت دیجیتال تنها یک فناوری نیست، بلکه حق اساسی شهروندان است. اگر امروز به فکر چاره نباشیم، فردا مجبوریم هزینه‌های گزاف وابستگی به فناوری بیگانه و از دست رفتن داده‌های ملی را بپردازیم. زمان آن رسیده که با همگرایی دولت، بخش خصوصی.