از مورچه‌های بالدار متنفرید؟ اجداد غول‌پیکر آن‌ها زمانی هم‌اندازه مرغ مگس بودند

تصور کنید در میان مورچه‌های بالدار، ناگهان با موجودی روبه‌رو شوید که به‌جای میلی‌متر، در ابعادی چند سانتی‌متری پرواز می‌کند. مورچه‌ای هم‌قد و قواره‌ی پرنده‌ای کوچک، با بال‌هایی پهن و بدنی که یادآور هیولاهای مینیاتوری است. این موجود خیالی نیست، بلکه «تایتانومیرما» نام دارد و در دورانی دور، به‌راستی در این دنیا زندگی می‌کرد.

زمین در دوران ائوسن میزبان گونه‌هایی از مورچه‌ها بود که امروزه فقط در قالب فسیل‌هایی شگفت‌انگیز شناخته می‌شوند. یکی از این گونه‌ها، تایتانومیرما گیگانتیوم (Titanomyrma giganteum) است. ملکه‌های این گونه با بدنی به طول ۷ سانتی‌متر، هم‌اندازه‌ی مرغ مگس بودند و بال‌هایی داشتند که طولشان به ۱۵ سانتی‌متر می‌رسید. فسیل تایتانومیرما از میان لایه‌های سنگی در آلمان کشف شد و ابعاد عجیبش، نام این مورچه را در کتاب رکوردهای گینس به ثبت رساند.

در سال ۲۰۲۳، کشف گونه‌ای دیگر از تایتانومیرما در کانادا، نگاه دانشمندان را به مسیرهای مهاجرت مورچه‌های غول‌آسا تغییر داد. فسیل‌هایی که هم در اروپا و هم در آمریکای شمالی یافت شده‌اند، آن‌هم در بازه‌ای زمانی تقریباً مشابه، نشان می‌دهند که این حشرات احتمالاً توانسته‌اند از قاره‌ای به قاره‌ی دیگر مهاجرت کنند.

در دوران زندگی تایتانومیرماها، اروپا و آمریکای شمالی هنوز از هم جدا نشده بودند و اقیانوس اطلس در مراحل آغازین گشایش بود. با وجود پیوستگی جغرافیایی، عبور از عرض‌های شمالی کار ساده‌ای نبود، به‌ویژه برای موجوداتی که گرما را ترجیح می‌دادند. بسیاری از فسیل‌های به‌دست‌آمده به مناطقی تعلق دارند که در گذشته آب‌وهوای گرم‌تری داشتند؛ این موضوع همبستگی میان اندازه‌ی بزرگ حشرات و دمای محیط را تقویت می‌کند. اما چگونگی گذر از مناطق سردتر، از جمله شمالگان باستانی، به صورت راز باقی مانده است.