از بیت‌کوین تا سهام اپل و انویدیا؛ صرافی‌های رمزارز ایرانی از خریدوفروش ساده عبور می‌کنند

بازار صرافی‌های رمزارز ایران در حال حرکت از خدمات محدود خریدوفروش به‌سمت ارائه مجموعه متنوع‌تری از ابزارهای مالی است. معاملات اهرمی، توکن‌های مبتنی‌بر سهام شرکت‌های خارجی، خریدوفروش آسان و محصولات درآمد ثابت از جمله خدماتی هستند که به‌تدریج به فهرست امکانات برخی پلتفرم‌های داخلی اضافه شده‌اند.

در سال‌های ابتدایی شکل‌گیری بازار رمزارز، خدمات بسیاری از صرافی‌ها به خریدوفروش دارایی‌هایی مانند بیت‌کوین، اتریوم و تتر محدود بود. گسترش پروژه‌های مرتبط با امور مالی غیرمتمرکز، هوش مصنوعی، بازی، متاورس و دارایی‌های دنیای واقعی باعث شد دامنه تقاضای کاربران نیز تغییر کند.

در نتیجه، رقابت میان صرافی‌ها دیگر تنها بر سر تعداد رمزارزهای قابل‌معامله نیست و بخشی از آن به تنوع روش‌های معامله و خدمات مالی اختصاص یافته است.

محدود بودن فهرست دارایی‌ها و ابزارهای معاملاتی می‌تواند کاربران را ناچار کند برای انجام فعالیت‌های مختلف در چند صرافی حساب ایجاد کنند. در چنین شرایطی، کاربر ممکن است خرید نقدی را در یک پلتفرم، معامله اهرمی را در پلتفرمی دیگر و خرید یک توکن تازه را در صرافی دیگری انجام دهد.

انتقال دارایی میان چند صرافی نیز با پرداخت کارمزد شبکه، صرف زمان بیشتر و احتمال بروز خطا در انتخاب نشانی یا شبکه انتقال همراه است. محدودیت دسترسی کاربران ایرانی به صرافی‌های بین‌المللی و خطر مسدودشدن حساب به‌دلیل تحریم‌ها، استفاده از خدمات خارجی را نیز با ریسک همراه کرده است.

این شرایط باعث شده است برخی صرافی‌های داخلی به‌سمت مدل چندمحصولی حرکت کنند و خدمات مختلف را در یک حساب کاربری ارائه دهند.

معاملات اهرمی یکی از ابزارهایی است که به خدمات بعضی صرافی‌های رمزارز داخلی راه پیدا کرده است. در این نوع معامله، کاربر می‌تواند با استفاده از اعتبار، موقعیتی بزرگ‌تر از سرمایه اولیه خود باز کند و از افزایش یا کاهش قیمت دارایی سود بگیرد.

صرافی تبدیل از جمله پلتفرم‌هایی است که معاملات اهرمی را به فهرست خدمات خود اضافه کرده است. اهرم، سود و زیان احتمالی معامله را چندبرابر می‌کند.

تنوع محصولات جدید تنها به رمزارزها محدود نمی‌شود. برخی صرافی‌ها امکان خریدوفروش توکن‌های مرتبط با سهام شرکت‌های خارجی را نیز فراهم کرده‌اند.

تبدیل درحال‌حاضر تعدادی از این دارایی‌ها را با عنوان سهام توکنیزه‌شده یا xStocks عرضه می‌کند. توکن‌های مرتبط با شرکت‌هایی مانند اپل و انویدیا در فهرست دارایی‌های قابل‌معامله این پلتفرم قرار دارند و کاربران می‌توانند آن‌ها را در بازارهای تومانی یا تتری معامله کنند.

سهام توکنیزه‌شده، دارایی دیجیتالی است که قیمت آن به سهام یک شرکت در بازارهای جهانی وابسته است. ماهیت و حقوق این توکن‌ها ممکن است با مالکیت مستقیم سهام متفاوت باشد؛ بنابراین کاربران باید پیش از خرید، شرایط ناشر، پشتوانه دارایی و حقوقی مانند دریافت سود تقسیمی یا امکان بازخرید را بررسی کنند.

عرضه این محصولات، راهی غیرمستقیم برای مواجهه کاربران ایرانی با تغییرات قیمت سهام شرکت‌های خارجی ایجاد می‌کند؛ کاربرانی که به‌دلیل تحریم‌ها و محدودیت‌های بانکی به کارگزاری‌های بین‌المللی دسترسی مستقیم ندارند.

در کنار ابزارهای حرفه‌ای، صرافی‌ها خدمات ساده‌تری نیز برای کاربران تازه‌وارد ارائه می‌کنند. خریدوفروش آسان یا OTC یکی از این خدمات است که بدون نیاز به ثبت سفارش در بازار حرفه‌ای، امکان تبدیل ریال یا رمزارزها را فراهم می‌کند.

محصولات موسوم به درآمد ثابت نیز به فهرست خدمات برخی پلتفرم‌ها اضافه شده‌اند. تبدیل یکی از صرافی‌هایی است که چنین محصولی را ارائه می‌کند. در این خدمات، کاربران دارایی خود را برای دریافت بازده از پیش اعلام‌شده در اختیار پلتفرم قرار می‌دهند.

عرضه معاملات نقدی و اهرمی، توکن‌های جدید، سهام توکنیزه‌شده و ابزارهای درآمد ثابت در یک بستر، مدل فعالیت بعضی صرافی‌های داخلی را تغییر داده است. این مدل که در صرافی‌های بزرگ بین‌المللی مانند بایننس و بای‌بیت نیز دیده می‌شود، بر ارائه چند بازار و ابزار معاملاتی در یک حساب کاربری استوار است.

گسترش خدمات صرافی‌ها، معیارهای مقایسه آن‌ها را نیز تغییر می‌دهد. تعداد و نوع ابزارهای معاملاتی، پایداری زیرساخت، نقدشوندگی بازارها، کارمزد، نحوه نگه‌داری دارایی کاربران و شرایط استفاده از محصولات مالی ازجمله عواملی هستند که در ارزیابی پلتفرم‌ها اهمیت دارند.

حرکت به‌سمت صرافی‌های چندمحصولی به کاربران امکان می‌دهد بخشی از فعالیت‌های خود را در یک بستر انجام دهند. بااین‌حال، انتخاب هر ابزار مالی همچنان به سطح تجربه، هدف سرمایه‌گذاری و میزان ریسک‌پذیری کاربران بستگی دارد.