اثر شکست بر مغز؛ چرا باختن بیش از بردن اهمیت دارد؟

همه ما در زندگی با تجربه‌ی باخت مواجه شده‌ایم؛ چه باخت در بازی، چه از دست دادن فرصت شغلی مهم یا شکست در بحث یا گفتگو. این تجربه‌ها اغلب باعث ناراحتی و ناامیدی می‌شوند، اما پژوهش جدیدی نشان می‌دهد باخت‌ها فقط اتفاق ناخوشایند نیستند، بلکه مغز ما از آن‌ها درس می‌گیرد.

پژوهشگران مؤسسه‌ی علم و فناوری اوکیناوا در ژاپن، می‌خواستند بفهمند چگونه در یک جامعه، جایگاه افراد شکل می‌گیرد و آیا این فقط به اندازه یا قدرت جسمی بستگی دارد یا نه. آن‌ها برای بررسی این موضوع، موش‌های نر را مطالعه کردند. این موش‌ها مانند انسان‌ها در گروه‌های اجتماعی جایگاه پیدا می‌کنند و بعد از رویارویی‌های یک‌به‌یک، برنده و بازنده جایگاه خود را می‌پذیرند.

دکتر جفری ویکنز، یکی از نویسندگان مطالعه، توضیح می‌دهد: «ممکن است فکر کنید در دنیای حیوانات، برتری فقط به ویژگی‌های جسمی مثل اندازه بستگی دارد، اما ما مشاهده کردیم که تجربه‌ی قبلی نقش مهمی دارد. شبکه‌های مغزی که در این تصمیم‌ها نقش دارند بین موش و انسان مشابه هستند، پس می‌توان شباهت‌هایی هم در رفتارهای انسانی پیدا کرد.»

سپس محققان ترکیب موش‌ها را تغییر دادند تا اثرات جدید را بررسی کنند. موش‌های غالب از قفس‌های مختلف در مقابل هم قرار گرفتند و موش‌های زیر دست نیز با یکدیگر مسابقه دادند. مسابقات جدید باعث تغییر جایگاه‌ها شد؛ برخی موش‌هایی که قبلاً غالب بودند، جایگاهشان پایین آمد و برخی دیگر که قبلاً زیر دست بودند، جایگاهشان ارتقا یافت.

در نهایت، وقتی موش‌ها به قفس‌های اصلی خود بازگشتند، جایگاه اجتماعی آن‌ها تغییر کرده بود. این آزمایش نشان داد تجارب قبلی موش‌ها در رقابت‌های اجتماعی، بر جایگاه آن‌ها در گروه تأثیر مستقیم دارد و روابط اجتماعی بین موش‌ها پویا و قابل تغییر است.

دکتر ماو-تینگ هسو، نویسنده اصلی مقاله توضیح داد: «موش‌هایی که قبلاً برنده شده‌اند، در مسابقات بعدی هم برتری پیدا می‌کنند و بازندگان کمتر برنده می‌شوند. این اثر بازنده به فعالیت گروهی از سلول‌های مغزی به نام نورون‌های میانجی کولینرژیک مرتبط است.»