آیا ما مریخی هستیم؟ شاید حیات روی زمین در سیاره سرخ آغاز شده باشد

خلاصه مقاله:

• دانشمندان هنوز نمی‌دانند دقیقاً کدام واکنش‌های شیمیایی باعث شکل‌گیری نخستین حیات روی زمین شد و نخستین موجودات زنده چه زمانی پدیدار شدند. فرضیه‌ای جذاب می‌گوید ممکن است حیات از مریخ و از طریق شهاب‌سنگ‌ها به زمین منتقل شده باشد، اگرچه این نظریه محبوب‌ترین دیدگاه نیست.
• مریخ اولیه شرایطی شبیه زمین داشت؛ جوی محافظ، آب مایع و فعالیت زمین‌گرمایی می‌توانستند محیط مناسبی برای ظهور حیات فراهم کنند. برخورد سیاره‌ای به‌اندازه مریخ با زمین حدود ۴٫۵۱ میلیارد سال پیش رخ داد و اگر حیات قبل از آن شکل گرفته بود، نابود می‌شد؛ اما مریخ احتمالاً این رخداد را تجربه نکرد و حیات می‌توانست برای میلیون‌ها سال ادامه یابد.
• لوکا، نخستین نیای مشترک جهانی، حدود ۴٫۲ میلیارد سال پیش می‌زیسته و در محیط‌هایی مانند چشمه‌های آب‌گرم یا دهانه‌های آب‌گرم دریایی کم‌عمق زندگی می‌کرده است. بااین‌حال، احتمال زنده‌ماندن میکروب‌ها در سفر از مریخ به زمین بسیار کم و این پرسش باقی است که اگر حیات مریخی وجود داشته، چرا طی چهار میلیارد سال بعد از زمین به سایر بخش‌های منظومه شمسی گسترش نیافته است.

حیات روی زمین چگونه آغاز شد؟ هرچند دانشمندان نظریه‌هایی در این باره دارند، هنوز به‌طور کامل نمی‌دانند دقیقاً کدام واکنش‌های شیمیایی‌ به پیدایش فرآیندهای زیستی انجامیده یا نخستین اشکال ابتدایی حیات چه زمانی پدیدار شده‌اند.

اما اگر حیات زمین اصلاً از این‌جا آغاز نشده باشد و در عوض، از طریق شهاب‌سنگ‌هایی از مریخ به زمین رسیده باشد چه؟ این دیدگاه محبوب‌ترین نظریه درباره منشأ حیات نیست، اما همچنان فرضیه‌ای جذاب به شمار می‌رود.

زمان‌بندی عامل کلیدی است. مریخ حدود ۴٫۶ میلیارد سال پیش شکل گرفت، در حالی‌ که زمین کمی جوان‌تر و حدود ۴٫۵۴ میلیارد سال قدمت دارد. سطح هر دو سیاره در آغاز مذاب بود و سپس به‌تدریج سرد و جامد شد.

شان جردن، استادیار شیمی در دانشگاه دوبلین می‌گوید از دیدگاه تئوری، ممکن است حیات مدت کوتاهی پس از شکل‌گیری، به‌طور مستقل هم روی زمین و هم روی مریخ پدید آمده باشد. هرچند سطح مریخِ امروزی احتمالاً برای حیاتی که ما می‌شناسیم سکونت‌ناپذیر است، مریخ اولیه به‌احتمال زیاد شرایطی مشابه زمینِ اولیه داشته است.

به نظر می‌رسد مریخِ آغازین دارای جوی محافظ و آب مایع به شکل اقیانوس‌ها، رودخانه‌ها و دریاچه‌ها بوده است. همچنین ممکن است از نظر زمین‌گرمایی فعال بوده باشد؛ با چاه‌های گرمابی و چشمه‌های داغ فراوان که می‌توانستند شرایط لازم برای پدید آمدن حیات را فراهم کنند.