گربه‌ها احتمالاً فکر می‌کنند مردان شنونده‌های خوبی نیستند

کان کرمان، استاد روان‌شناسی دانشگاه بیلکنت در ترکیه، هنگام تدریس درس رفتار جانوری به الگوی رفتاری تکرارشونده‌ای برخورد که حتی از مباحث اصلی کلاس هم جذاب‌تر بود. صاحبان سگ معمولاً با اعتمادبه‌نفس رفتار حیوان خانگی‌شان را تفسیر می‌کنند؛ اما صاحبان گربه، اغلب در مواجهه با رفتار مرموز گربه‌هایشان سردرگم می‌مانند. این تفاوت تا حد زیادی ریشه در پژوهش‌های کمتر درباره‌ی گربه‌ها دارد؛ گربه‌ها به‌طور معمول خانه را به آزمایشگاه ترجیح می‌دهند و علاقه‌ای به همکاری ندارند.

کرمان می‌گوید «اگر می‌خواهید گربه‌ها را به آزمایشگاه بیاورید، برایتان آرزوی موفقیت می‌کنم.»

تمایل اندک گربه‌ها به حضور در محیط‌های کنترل‌شده باعث شد کان کرمان و همکارانش به سراغ راه‌حل تازه‌ای بروند: فیلم‌برداری از گربه‌ها در خانه، جایی که رفتارشان طبیعی‌تر است. زمانی که از صاحبان گربه‌ها درخواست شد اجازه دهند داخل خانه از آن‌ها فیلم گرفته شود، واکنش کاملاً مثبت بود و پاسخی مشابه، بارها تکرار شد: «تا وقتی درباره‌ی گربه‌ها جواب بدهد، حتماً.» با‌این‌حال، نتیجه‌ی ‌پژوهش ممکن است برای برخی مردان چندان خوشایند نباشد.

در پژوهش، افرادی که خود را صاحب اصلی گربه معرفی کردند، یک دوربین کوچک و نامحسوس همراه داشتند و چند دقیقه‌ی نخست ورود به خانه را در حالی ضبط کردند که باید طبیعی‌ترین رفتار ممکن را نشان می‌دادند. محققان صد ثانیه‌ی نخست این ویدئوها را از میان ۳۱ داوطلب تحلیل کردند و در خانه‌هایی با چند گربه، نخستین گربه‌ای را بررسی کردند که به سمت مراقب می‌آمد.

بررسی داده‌ها نشان داد تنها یک عامل در بسامد آواسازی گربه‌ها اثر مشخص دارد: جنسیت زیستی مراقب. در فاصله‌ی ۱۰۰ ثانیه‌ای خوشامدگویی، گربه‌ها با مراقبان مرد به‌طور میانگین ۴٫۳ بار و با مراقبان زن ۱٫۸ بار آواسازی داشتند. پژوهشگران علاوه بر میومیو، صداهای دیگری مثل ترررر، چیپ‌چیپ، غرررر و خرخر را هم شمارش کردند تا دامنه‌ی رفتاری کامل‌تری ثبت شود.

تحلیل پژوهشگران نشان می‌دهد این تفاوت رفتاری گربه‌ها احتمالاً به سبک ارتباطی انسان‌ها مربوط است. پژوهش‌های قبلی نشان داده‌اند زنان معمولاً بیشتر با گربه‌ها صحبت می‌کنند و در تفسیر نشانه‌های صوتی آن‌ها نیز مهارت بالاتری دارند؛ مهارتی که باعث می‌شود گربه‌ها برای هم‌خوانی با شیوه ارتباطی مراقب، آواسازی متفاوتی به‌کار ببرند.

جاناتان لوسوس، زیست‌شناس تکاملی دانشگاه واشنگتن در سنت‌لوئیس و نویسنده کتاب «میومیوی گربه‌ها»، فرضیه‌ی مطرح‌شده را قابل قبول می‌داند؛ اما فقط در صورتی که تمام توضیح‌های جایگزین کنار گذاشته شوند. او می‌گوید: «نویسندگان این پژوهش می‌گویند ما مردها گیج هستیم و حواسمان به گربه‌ها نیست و آن‌ها مجبورند بلندتر صدا کنند تا توجه‌مان جلب شود. شاید هم درست باشد!»

اما میکل دلگادو، متخصص رفتارشناسی گربه و پژوهشگر ارشد دانشگاه پردو، رویکرد محتاطانه‌تری دارد. او می‌گوید: «نباید چنین یافته‌ای را به‌عنوان نتیجه‌ای قطعی و تعمیم‌پذیر به همه‌ی گربه‌ها برداشت کرد.» او تأکید می‌کند که مطالعه عوامل مهمی مانند مدت زمانی که گربه تنها بوده یا میزان گرسنگی‌اش را در نظر نگرفته است. ‌افزون‌بر‌این، درحالی‌که شرکت‌کنندگان باید رفتار طبیعی داشته باشند، پژوهشگران مشخص نکرده‌اند که صاحبان در این ویدئوها چقدر با گربه‌هایشان صحبت کرده‌اند؛ عاملی که تأثیر مستقیمی روی میزان آواسازی گربه دارد.

همچنین، کان کرمان و همکارانش می‌گویند عوامل فرهنگی نیز ممکن است در نتایج نقش داشته باشند؛ چون تمام شرکت‌کنندگان در ترکیه زندگی می‌کردند. مطالعات تازه نشان داده‌اند که ارتباط میان انسان و گربه در فرهنگ‌های مختلف الگوهای متفاوتی دارد. مردان در ترکیه معمولاً کمتر وارد گفت‌وگوهای کلامی می‌شوند و همین می‌تواند باعث شود گربه‌ها برای اینکه پاسخی بگیرند، با صدایی بلندتر و واضح‌تر میومیو کنند.

پژوهشگران تأکید می‌کنند یکی از مهم‌ترین برنامه‌ها، تکرار مطالعه در کشورهای دیگر است؛ کاری که می‌تواند تصویر شفاف‌تری از ارتباط انسان و گربه ارائه دهد. چنین پژوهش‌هایی برای رفاه گربه‌ها اهمیت فراوانی دارد، زیرا گربه‌ها استاد پنهان‌کردن ناراحتی‌ها و مشکلاتشان هستند. هرچه انسان بهتر بفهمد گربه‌ها چه می‌خواهند بگویند، مراقبت از آن‌ها هم دقیق‌تر و مؤثرتر خواهد بود.

بسیاری از صاحبان گربه اغلب می‌گویند کاش گربه‌ها می‌توانستند حرف بزنند. جاناتان لوسوس اما یادآوری می‌کند: «گربه‌ها حرف می‌زنند؛ فقط باید بتوانیم گفت‌وگوهایشان را رمزگشایی کنیم.»

مطالعه در نشریه‌ی علمی Ethology منتشر شده است.