چت‌بات‌ها حالا عاشق گراکی‌پدیا هستند؛ ویکی‌پدیای اختصاصی ایلان ماسک
چت‌بات‌ها حالا عاشق گراکی‌پدیا هستند؛ ویکی‌پدیای اختصاصی ایلان ماسک
چت‌بات ChatGPT در پاسخ‌های خود از گراکی‌پدیا استفاده می‌کند؛ دایره‌المعارف مبتنی‌بر هوش مصنوعی که زیر نظر ایلان ماسک توسعه یافته است. این تنها ابزار هوش مصنوعی نیست که به گراکی‌پدیا استناد می‌کند و حالا ردپای دانشنامه در پاسخ‌های Google AI Overviews، حالت AI Mode و مدل جمنای نیز دیده می‌شود. داده‌ها نشان می‌دهد میزان استفاده از این منبع رو به افزایش است؛ موضوعی که نگرانی‌ها درباره‌ی دقت اطلاعات و گسترش اطلاعات نادرست را تشدید کرده است.
به‌نوشته‌ی گاردین، گراکی‌پدیا در مجموع هنوز منبع ثانویه محسوب می‌شود. به‌گفته‌ی گلن آل‌ساپ مدیر استراتژی بازاریابی شرکت Ahrefs، بررسی‌های این شرکت نشان می‌دهد از میان ۱۳٫۶ میلیون پرامپت، بیش از ۲۶۳ هزار پاسخ ChatGPT به حدود ۹۵ هزار صفحه گراکی‌پدیا ارجاع داده‌اند. این درحالی است که ویکی‌پدیای انگلیسی در ۲٫۹ میلیون پاسخ ظاهر شده است. بااین حال، آل‌ساپ تأکید می‌کند که این آمار برای منبعی تازه‌تأسیس، قابل‌توجه است.
بر اساس داده‌های پلتفرم Profound که میلیاردها استناد را ردیابی می‌کند، سهم گراکی‌پدیا از کل ارجاعات روزانه ChatGPT بین ۰٫۰۱ تا ۰٫۰۲ درصد است. شرکت Semrush نیز رشد مشابهی را در میزان دیده‌شدن گراکی‌پدیا در پاسخ‌های هوش مصنوعی گوگل از ماه دسامبر گزارش کرده است، هرچند همچنان آن را درمقایسه با ویکی‌پدیا منبع ثانویه می‌داند.
بیشترین میزان ارجاع به گراکی‌پدیا در ChatGPT دیده می‌شود، اما جهش مشابهی در محصولات هوش مصنوعی گوگل نیز ثبت شده است. داده‌های Ahrefs نشان می‌دهد گراکی‌پدیا در هزاران پاسخ جمنای و کوپایلت ظاهر شده، درحالی‌که حضور آن در پرپلکسیتی بسیار محدود بوده است. هیچ‌یک از شرکت‌های تحلیلی، استنادهای Claude را ردیابی نمی‌کنند؛ هرچند گزارش‌های غیررسمی از استفاده آن از گراکی‌پدیا حکایت دارد.
کارشناسان می‌گویند ابزارهای هوش مصنوعی معمولاً برای پاسخ به پرسش‌های خاص، تخصصی یا کمتر شناخته‌شده به گراکی‌پدیا رجوع می‌کنند. بااین حال، تفاوت مهمی در میزان اعتباری است که هر پلتفرم به این منبع می‌دهد. گراکی‌پدیا در Google AI Overviews اغلب در کنار چند منبع دیگر و به‌عنوان مرجع مکمل ظاهر می‌شود، اما ChatGPT معمولاً آن را در میان منابع اصلی و اولیه قرار می‌دهد.
حتی استفاده محدود از گراکی‌پدیا نیز می‌تواند به گسترش اطلاعات نادرست و روایت‌های جانبدارانه منجر شود. برخلاف ویکی‌پدیا که توسط انسان‌ها و در فرایند شفاف ویرایش می‌شود، محتوای گراکی‌پدیا به‌طور کامل با چت‌بات گراک تولید و ویرایش می‌شود. این پروژه در گذشته با حاشیه‌هایی جدی ازجمله انتشار دیدگاه‌های نژادپرستانه، تحریف تاریخ و محتوای نادرست درباره‌ی موضوعات حساس همراه بوده و در برابر پدیده‌ی آلوده‌سازی داده یا LLM Grooming آسیب‌پذیر است.
سخنگوی OpenAI در واکنش به این انتقادات اعلام کرد ChatGPT هنگام جست‌وجوی وب از منابع متنوع عمومی استفاده می‌کند و با نمایش استنادها، امکان بررسی اعتبار منابع را به کاربران می‌دهد. در مقابل، گوگل، xAI و آنتروپیک از ارائه‌ی توضیح رسمی خودداری کرده‌اند. به‌باور بسیاری از کارشناسان، گراکی‌پدیا فاقد نظارت انسانی قابل‌اعتماد است و اتکا به آن می‌تواند خطاها و سوگیری‌ها را تقویت کند زیرا روان‌بودن متن لزوماً به‌معنای قابل‌اعتماد بودن آن نیست.
