کالبدشکافی بلک‌فرایدی ایرانی؛ چرا کاربران جمعه سیاه را دوست ندارند؟

اولین جمعه آذرماه که آخرین جمعه ماه نوامبر میلادی است، چهره خیابان‌های سراسر جهان را دگرگون می‌کند. فروشگاه‌های مختلف علاوه‌ بر ارائه انواع تخفیف‌ها، تلاش می‌کنند با روش‌های گوناگون مشتریان را به خود جلب کنند. مردم دنیا هم همیشه این کارناوال تخفیف‌‌های رنگارنگ را فرصت مناسبی برای خرید می‌بینند و از دستش می‌دهند.

امسال هم به روال چند سال گذشته، فروشگاه‌های آنلاین و آفلاین ایرانی همزمان با جهان رسم بلک‌فرایدی را به جا آوردند؛ رسمی که البته ایرانیزه شده و متفاوت با دیگر کشورها برگزار می‌شود. بسیاری از فروشگاه‌ها از یک هفته قبل تبلیغات جمعه سیاه را آغاز کردند و علاوه بر بیلبوردهای تخفیف در خیابان، پیامک‌ها هم هر چند دقیقه یک‌بار، خواسته و ناخواسته برای کاربران ارسال می‌شدند: «تا ۹۰ درصد تخفیف خرید قسطی انواع پوشاک ورزشی»، «آیفون ۱۷ پرومکس به قیمت ۲۱ میلیون، PS5 به قیمت ۵ میلیون!»، «۴۸ ساعت فرصت طلایی! ۹۰ درصد تخفیف» و…

جمعه سیاه در کنار تغییر ظاهر شهر و بنرهایش، فضای شبکه‌های اجتماعی را هم تغییر داد. در ایکس (توییتر سابق) فقط در دو هفته، نزدیک به ۷ هزار مطلب با کلیدواژه «بلک فرایدی» منتشر شد و کاربران در کنار آن از هشتگ‌هایی از جمله اسنپ‌ـپی، دیجیکالا و اسنپ استفاده کردند.

بررسی داده‌های به‌دست آمده به کمک پلتفرم دیتاک نشان می‌دهد، بیش از ۶۱ درصد از کاربران ایکس نسبت به بلک فرایدی احساسات منفی داشتند و تنها ۱۸ درصد کاربران احساسات مثبتی را به آن ابراز کردند؛ مابقی کاربران هم احساس خاصی نسبت به این رویداد نداشتند.

اینستاگرام هم در دو هفته اخیر نزدیک به ۱۹ هزار پست با کلیدواژه‌ «بلک فرایدی» به خود دید که بررسی آن‌ها نشان می‌دهد در هر روز تقریبا یک‌هزار و ۳۵۰ مطلب با این موضوع منتشر شده است.

هرچند تحلیل احساسات پست‌های اینستاگرامی نشان می‌دهد که احساسات منفی نسبت به بلک فرایدی در اینستاگرام کمتر از ایکس بوده اما در این پلتفرم هم احساسات و واکنش‌های منفی به جمعه سیاه غالب بوده است. در واقع، ۵۱.۶ درصد از محتواهای منتشرشده درباره بلک‌فرایدی واکنش‌های منفی را دربرداشته و ۲۷.۸ درصد محتواها واکنش مثبت کاربران را نشان می‌دهد.

یکی از اولین انتقادات کاربران در شبکه‌های اجتماعی مختلف، بالا رفتن قیمت‌ها پیش از تخفیف و برگشتن به قیمت اصلی با عنوان حراج بود. کاربری در ایکس نوشت:

افزایش غیرمنتظره ترافیک سایت‌ها هم مورد انتقاد کاربران بود و باعث شد تعدادی از پلتفرم‌ها در همان ساعات اولیه بلک‌فرایدی، از دسترس خارج شوند و موجی نارضایتی‌ها را راه بیندازند.

از جمله فروشگاه‌هایی که تخفیف‌های آن در شبکه‌های اجتماعی سروصدای زیادی به‌پا کرد، تکنولایف بود. این فروشگاه با تمرکز بر کالاهای دیجیتال و موبایل، کمپین «جمعه سفید» را با ایده «تونل زمان» اجرا کرد که در آن کالاهای پرطرفدار در ساعات مشخصی با تخفیف‌هایی تا ۹۹ درصد عرضه می‌شدند.

با این حال، سناریوی «اتمام موجودی در ثانیه اول» برای تعداد زیادی از کاربران تکرار شد و خشمگین‌شان کرد. نقد کاربران به تکنولایف هم مشابه رقبایش بود: موجودی‌های بسیار محدود که پاسخگوی تقاضای میلیونی نیست و بیشتر جنبه ویترین دارد.

یکی از پر سروصداترین بخش‌های بلک فرایدی امسال، کمپین‌های تبلیغاتی دیجی‌کالا بود که با شعار «هر چیزی ممکنه» و وعده فروش کالاهایی مانند خودروی پژو ۲۰۷، آیفون ۱۷ پرومکس و پلی‌استیشن۵ با قیمت باورنکردنی یک میلیون تومان اجرا شد.

این اقدام که با هدف جذب ترافیک میلیونی طراحی شده بود، خیلی زود به پاشنه آشیل تبدیل شد. رأس ساعت مقرر (۱۲ بامداد ۷ آذر)، هجوم کاربران برای خرید این اقلام منجر به کندی شدید و خطاهای سیستمی شد.